Sigmund Freud, 6 May\u0131s 1856’da \u015fimdi Çek Cumhuriyetinde bulunan Moravia adl\u0131 küçük bir kasabada do\u011fmu\u015ftur. T\u0131p Fakültesini bitirdikten sonra nöroloji ihtisas\u0131 yapm\u0131\u015f ve Paris’te bir y\u0131l Jean-Martin Charcot ile çal\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Fransa’daki e\u011fitiminden sonra Viyana’ya dönmü\u015f ve histerik hastalar ile klinik çal\u0131\u015fmas\u0131na ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. 1887 ile 1897 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda bu hastalar ile çal\u0131\u015fmas\u0131, psikoanalizi geli\u015ftirmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Sigmund Freud 23 Eylül 1939 da öldü.<\/p>\n
Freud’un en önemli kuramlar\u0131ndan biri olan Psikoseksüel geli\u015fim dönemleri \u015föyledir, Oral dönem, Anal dönem, Fallik dönem ve latent dönem. Sizlere ilk olarak Oral dönemi k\u0131saca anlatmaya çal\u0131\u015faca\u011f\u0131m.<\/p>\n
<\/a>Oral Dönem (A\u011f\u0131z dönemi)<\/strong><\/p>\n Bebe\u011fin ihtiyaçlar\u0131n\u0131n, alg\u0131lar\u0131n\u0131n ve anlat\u0131m \u015feklinin birincil olarak a\u011f\u0131z, dudaklar, dil ve a\u011f\u0131z bölgesiyle ilgili di\u011fer organlarla gerçekle\u015fti\u011fi ve yo\u011funla\u015fman\u0131n bu bölgede art\u0131\u015f gösterdi\u011fi en erken geli\u015fim dönemidir. A\u011f\u0131z bölgesi ruhsal düzendeki egemen rolünü ortalama olarak ya\u015fam\u0131n ilk 18 ay\u0131nda üstlenir. Susuzluk, açl\u0131k, mama ve haz verici dokunma uyaranlar\u0131, yutma ile ilgili hisler ve doyurulma a\u011f\u0131z bölgesi hisleridir.<\/p>\n Bu dönemde bebek dünyay\u0131 a\u011f\u0131z yoluyla tan\u0131maya çal\u0131\u015f\u0131r. Eline geçen her\u015feyi a\u011fz\u0131na yönlendirir, böylelikle onun nas\u0131l bir cisim oldu\u011funu anlam\u0131\u015f olur.Bu dönemde bebe\u011finizin her\u015feyi a\u011fz\u0131n\u0131n içine sokup durmas\u0131n\u0131n sebebi içinde bulundu\u011fu geli\u015fimsel dönem gere\u011fidir. Endi\u015felenmeyin ama onun nelere eri\u015febildi\u011fine dikkat etmenizi öneririm.<\/p>\n Bu dönemde anneyle bebe\u011fin ili\u015fkisi çok önemlidir, bebek sürekli olarak oral haz aray\u0131\u015f\u0131 içinde olacakt\u0131r (yemek istemek, meme emmek vb). Bu isteklerinin doyurulmas\u0131 çok önemlidir. Bebe\u011fin annesinden meme emmesi(ruhsal ve fiziksel beslenme) onunla aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131n güçlenmesine ve düzenlenmesine yol açar. Bu ili\u015fkinin yetersiz veya a\u015f\u0131r\u0131 olmas\u0131 bebe\u011fin geli\u015fimi ve ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 aç\u0131s\u0131nda zararl\u0131 olacakt\u0131r. Freud’a göre oral dönemdeki bu eksiklik ve a\u015f\u0131r\u0131l\u0131klar bebe\u011finizin ileride, ileri derecede iyimserlik, narsisizm, kötümserlik (depresif dorumlarda s\u0131k görülür) ve devaml\u0131 isteme davran\u0131\u015flar\u0131nda bulunmas\u0131na ve genellikle ileri derecede ba\u011f\u0131ml\u0131 ve di\u011fer insanlardan istekte veya böyle bir aray\u0131\u015f içinde bulunmas\u0131na sebep olur. Bu ki\u015filer özellikte doyurulmak isterler fakat ba\u015fkalar\u0131n\u0131 doyurmazlar, kendilik sayg\u0131lar\u0131n\u0131 sa\u011flamak için nesnelere ileri derece ba\u011flan\u0131r.<\/p>\n Oral dönemin ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde çözülmesi halinde ise, ileri derecede ba\u011f\u0131ml\u0131 ve k\u0131skanç olmadan, di\u011fer insanlara güven duygusu duyarak ve ayn\u0131 zamanda kendilik güveni ve kendilik önemi duygusunun geli\u015fmesi ile olu\u015fan verme ve alma yeteneklerinin yap\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir karakter yap\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n <\/a>Anal dönem<\/strong><\/p>\n Freuda göre, anal dönem, büzücü kaslar\u0131n (sfinkterlerin), özellikle anal büzücü kaslar\u0131n, nöromüsküler kontrolü kazanmas\u0131 ile belirli olan psikoseksüel geli\u015fim dönemidir. Bu dönemde, d\u0131\u015fk\u0131n\u0131n tutulmas\u0131nda veya d\u0131\u015far\u0131 at\u0131lmas\u0131nda istemli kontrol sa\u011flan\u0131r.<\/p>\n Kabaca 1 ya\u015f\u0131ndan 3 ya\u015f\u0131na kadar olan bir dönemi kapsar. Anal kontroldeki çat\u0131\u015fmalar ve tuvalet e\u011fitimindeki d\u0131\u015fk\u0131y\u0131 tutma ve bo\u015faltma konusunda ebeveyn ile mücadele birli\u011finde, ayr\u0131lma, bireyselle\u015fme ve ba\u011f\u0131ms\u0131z olma çabalar\u0131n\u0131 da getirir.<\/p>\n Freud’a göre anal dönem, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131ktan ayr\u0131lma ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 kazanma ile ebeveyn kontrolüne kar\u015f\u0131 yap\u0131lan bir mücadele dönemidir. A\u015f\u0131r\u0131 kontrolün (d\u0131\u015fk\u0131 tutumu) veya kontrolsüzlü\u011fün (d\u0131\u015fk\u0131 at\u0131m\u0131) olmad\u0131\u011f\u0131 bir durumda büzücü (sfinkter) kas kontrolünün sa\u011flanmas\u0131n\u0131n amaçlar\u0131 ileri derece utanma veya kontrolü kaybedece\u011fi hakk\u0131nda kendilik ku\u015fkusu olmadan çocu\u011fun özerkli\u011fini kazanmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n Bu dönemde sorunlar ya\u015fayanlarda ileride, savrukluk ve pislik, da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131k, kar\u015f\u0131 gelme, öfke e\u011filimler görülebilir. Anal karakteristikler ve savunmalar en tipik olarak obsesif-kampulsif bozuklukta görülür.<\/p>\n Anal dönemin ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde sonlanmas\u0131 ki\u015fisel özerkli\u011fin geli\u015fmesini, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131, suçluluk duymadan ki\u015fisel giri\u015fimcilik kapasitesini, utanma ve ku\u015fkulanma olmadan kendili\u011fin saptad\u0131\u011f\u0131 davran\u0131\u015f yetene\u011fini, z\u0131tl\u0131klar\u0131n (ambivalans) olmamas\u0131n\u0131 ve gerek a\u015f\u0131r\u0131 inatç\u0131l\u0131k veya gerekse kendili\u011fi küçük görme hissi olmadan i\u015fbirli\u011fi kurma yetene\u011fini sa\u011flar.<\/p>\n <\/a>Üretral dönem<\/strong><\/p>\n Bu dönem Freud taraf\u0131ndan aç\u0131k bir \u015fekilde ele al\u0131nmam\u0131\u015f olmakla birlikte, geli\u015fimin anal ve fallik dönemleri aras\u0131nda bir geçi\u015f dönemi olarak kabul edilir. Anal dönemin baz\u0131 karakteristikleri ile fallik dönemin baz\u0131 karakteristiklerini payla\u015f\u0131r.<\/p>\n <\/a>Fallik dönem<\/strong><\/p>\n Freud’a göre fallik dönem, ya\u015fam\u0131n üçüncü y\u0131l\u0131nda ba\u015flar ve ortalama olarak be\u015finci y\u0131l sonuna kadar devam eder. Fallik dönem cinsel ilgilere, uyar\u0131lmaya ve genital bölgeye yo\u011funla\u015fma ile karakterizedir. Her iki cinsteki çocuklarda penis, ilgi duyulan ana organ olur. K\u0131z çocuklar\u0131nda penisin olmamas\u0131 k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f (kastrasyon) olma gibi dü\u015fünülür. <\/a>Latent Dönem<\/strong><\/p>\n Freud’a göre bu dönemden puberteye kadar Ödipus karma\u015fas\u0131 (farkl\u0131 cinsten olan ebeveyne kar\u015f\u0131 cinsel duygular\u0131n ayn\u0131 cinsten olana kar\u015f\u0131 ise dü\u015fmanca duygular\u0131n olu\u015fmas\u0131) çözülür ve bu dönemde cinsel dürtüler etkin de\u011fildir veya sessiz oldu\u011fu bir dönemdir. 5-6 ya\u015flardan 11-13 ya\u015flara kadar devam eder. Ödipal dönemin sonlanmas\u0131 ile üstbenli\u011fin (superego) olu\u015fmas\u0131 ve daha sonra benlik (ego) i\u015flevlerinin olgunla\u015fmas\u0131, içgüdüsel dürtülerin kontrol edilmesine büyük ölçüde olanak sa\u011flar. Bu dönemde cinsel ilgilerin oldukça sessiz oldu\u011fu dü\u015fünülür.<\/p>\n Bu dönemin ana amac\u0131 ödipal ihtiyaçlar ile cinsel kimlik rolünün ve cinsel rollerin birle\u015ftirilerek peki\u015ftirilmesidir. Ö\u011fretmenler ve di\u011fer eri\u015fkinler gibi aile d\u0131\u015f\u0131ndaki önemli figürler ile yak\u0131n ili\u015fkiler de özde\u015fim özelli\u011fi olarak ödipal i\u015fleve eklenebilir.<\/p>\n Bu dönemde sorun ya\u015fayan çocuklarda kontrolsüzlük, ö\u011frenme ve yeteneklerin geli\u015fmesinde enerjilerin yeteri kadar yüceltilip kullan\u0131lmamas\u0131na, içsel kontrolün a\u015f\u0131r\u0131l\u0131\u011fa da ki\u015filik geli\u015fiminin olgunla\u015fmamas\u0131na ve obsesif karakter özelliklerinin ya\u015fa göre erkenden ortaya ç\u0131kmas\u0131na neden olabilir.<\/p>\n Son zamanlarda bu dönemde önemli geli\u015fimsel süreçlerin yer ald\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu dönem, psikoseksüel geli\u015fimde daha önce kazan\u0131lan edinimlerin bütünle\u015ftirdi\u011fi ve uyumsal i\u015flevin kuruldu\u011fu dönemdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\nFallik dönemde, cinsel organlar\u0131n i\u015flevlerine ili\u015fkin cinsel ve sald\u0131rgan içerikli duygular önem kazan\u0131r. Oedipus karma\u015fas\u0131 farkl\u0131 cinsten olan ebeveyne kar\u015f\u0131 cinsel duygular\u0131n ayn\u0131 cinsten olana kar\u015f\u0131 ise dü\u015fmanca duygular\u0131n olu\u015fmas\u0131 ile belirlenir. Freud’a göre 3-5 ya\u015f aras\u0131ndaki çocu\u011fun davran\u0131\u015flar\u0131 oedipus karma\u015fas\u0131n\u0131n etkisi alt\u0131ndad\u0131r. Be\u015finci ya\u015ftan sonra bu etki ortadan kalkar yada bast\u0131r\u0131larak ya\u015fam boyu ki\u015fili\u011fi etkileyen bir güç olarak kal\u0131r.
\nFallik dönem cinsel kimlik hissinin, bunalt\u0131 olmadan olu\u015fan merak hissinin, suçluluk duymadan yap\u0131lan giri\u015fimcili\u011fin, insanlar ve nesneler üzerinde etkili olma hissi ile içsel süreçlerin ve dürtülerin denetim ve kontrolünün olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. Fallik dönem sonunda ödipal çat\u0131\u015fman\u0131n çözümü, güdü ve dürtülerin düzenlenmesine ve bunlar\u0131n yap\u0131c\u0131 sonlanmalara ula\u015fmas\u0131 için gerekli güçlü içsel kaynaklar\u0131n ortaya ç\u0131kmas\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu içsel kayna\u011f\u0131n düzenlenmesi üstben (superego) ile olur ve üstben ebeveyn \u015fekillerinden sa\u011flanan özde\u015fimlerle yap\u0131la\u015f\u0131r. <\/p>\n\n