{"id":601,"date":"2011-07-27T08:46:05","date_gmt":"2011-07-27T08:46:05","guid":{"rendered":"https:\/\/benimyuvam.com.tr\/?p=601"},"modified":"2011-07-27T08:46:05","modified_gmt":"2011-07-27T08:46:05","slug":"cocukta-olum-kavrami","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/benimyuvam.com.tr\/?p=601","title":{"rendered":"\u00c7ocukta \u00d6l\u00fcm Kavram\u0131"},"content":{"rendered":"

<\/a>Ölüm hakk\u0131ndaki sorular çocuklar\u0131n bitmeyen hayata anlam vermeye çal\u0131\u015fma çabalar\u0131n\u0131n do\u011fal bir parças\u0131d\u0131r. Bu sorular\u0131n varl\u0131klar\u0131 derinlerde yatan problemler ya da kötümser karakter özelliklerine ba\u011fl\u0131 de\u011fildir. ‘Neden do\u011fdum?’ sorusu kadar masum ve merak içeren sorulard\u0131r.
\nÖlümle ilgili sorular ebeveynin mutlaka kars\u0131s\u0131na ç\u0131kaca\u011f\u0131 için önceden haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmakta yarar vard\u0131r.<\/p>\n

<\/a>Çocu\u011funuzun anlayabilece\u011fi bir dil kullan\u0131n.<\/strong>
\nÇocuklar\u0131n ölümle ilgili endi\u015feleri ya\u015flar\u0131yla yak\u0131ndan ili\u015fkilidir. Bu yüzden verece\u011finiz ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n onlar\u0131n anlayabilece\u011fi \u015fekilde olmas\u0131na dikkat edin.<\/p>\n

1-3 ya\u015f:<\/strong><\/p>\n

Üç ya\u015f\u0131ndan önce çocuklar ölümü alg\u0131layamazlar. Bu yüzden bu konuyu onlarla konu\u015fmak gerekli de\u011fildir. Fakat bu ya\u015ftan itibaren çocuklar\u0131n ölümle ilgili kavramlar\u0131 gittikçe artar.<\/p>\n

3-5 ya\u015f:<\/strong><\/p>\n

-Okul öncesi ça\u011fdaki çocuk ölümün üzüntüyle ili\u015fkili oldu\u011funu bilir.
\n-Genellikle çocuklar ölüm ve ya\u015fam\u0131 hareket ve hareketsizlikle ba\u011fda\u015ft\u0131r\u0131r. Hareket yasam, hareketsizlik ise ölümdür.
\n-Ölüm geri dönüsü olmayan bir \u015feyden çok, geçici ve geri dönüsü olan bir \u015fey olarak görülür.(Çizgi filmlerdeki karakterlerin tekrar tekrar canlanmas\u0131 gibi..)
\n-Bu yasta çocuklar genellikle ‘ölü insanlar ne yer?’, ‘ya ölü insanlar karanl\u0131ktan korkuyorsa?’, ‘ölüler topra\u011f\u0131n alt\u0131ndan görebilirler mi?’gibi sorular sorarlar.
\n-Ölüm korkusu bu yaslarda anne-babadan ayr\u0131l\u0131kla ili\u015fkilidir. Ölüm terk edilmek olarak alg\u0131lanabilir.<\/p>\n

6-9 ya\u015f:<\/strong><\/p>\n

-Bu yaslarda çocuklar ölümün son oldu\u011funu anlamaya ba\u015flarlar.
\n-Ölümü iskelet, canavar, hayalet gibi varl\u0131klarla ba\u011fda\u015ft\u0131r\u0131rlar ki bu da genellikle kabuslara ve karanl\u0131ktan korkuya sebep olur.
\n-Bu yastaki bir çocuk kendi ölümünün kaç\u0131n\u0131lmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kavrayamaz.
\n-Sevdikleri biri öldü\u011fünde çocuklar bunu kendi kötü dü\u015fünceleri ve davran\u0131\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k ceza olarak alg\u0131layabilir ve suçluluk duyabilirler.<\/p>\n

9-12 ya\u015f:<\/strong><\/p>\n

-9 ya\u015f\u0131ndan sonra çocuklar her canl\u0131n\u0131n öldü\u011fünü ve kendi ölümlerinin de kaç\u0131n\u0131lmaz oldu\u011funu bilirler.
\n-9 ya\u015f\u0131ndan sonra çocuklar ölümün geri dönüsü olmayan, evrensel ve kaç\u0131n\u0131lmaz oldu\u011funu anlarlar.
\n-Ölümün birtak\u0131m fiziksel kurallarla geldi\u011fini bilirler.(Örnek;vücut ya\u015flan\u0131r.)
\n-Bu ya\u015ftaki çocuklar yasam\u0131n bir tak\u0131m kazalar sonucu sonlanabilece\u011fini bilir.<\/p>\n

<\/a>Çocuklarla ölüm hakk\u0131nda nas\u0131l konu\u015fmamal\u0131y\u0131z?<\/strong><\/p>\n

-Ölümü uykuyla bir tutmay\u0131n. ‘Sonsuz uykuya dald\u0131’ gibi benzetmeler kullanmaktan çekinin. E\u011fer çocu\u011funuz ölümü uykuyla kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131rsa uykuya dalmaktan korkabilir.
\n-‘Uzun bir yolculu\u011fa ç\u0131kt\u0131’ demeyin çünkü çocu\u011funuz kendini terk edilmi\u015f hisseder ve neden kendisine güle güle denmedi\u011fini merak eder. Bunun yan\u0131nda yolculu\u011fa ç\u0131kan di\u011fer yeti\u015fkinlerin de dönmemelerinden korkabilir.
\n-‘Hasta oldu\u011fu için öldü’ demeyin çünkü okul öncesi ça\u011fda çocuklar geçici ve ölümcül hastal\u0131klar aras\u0131ndaki fark\u0131 bilmez. Küçük çocuklara sadece baz\u0131 ciddi hastal\u0131klar\u0131n ölümcül oldu\u011funu ve biz bazen hasta olsak da çabucak iyile\u015febilece\u011fimizi anlatmakta yarar vard\u0131r.
\n-‘Ya\u015fl\u0131 insanlar ölür’ demeyin çünkü k\u0131sa bir süre içerisinde genç insanlar\u0131nda öldü\u011fünü fark edeceklerdir. ‘Bazi insanlar gençken ölür baz\u0131lar\u0131 ise ya\u015fl\u0131yken ama ben ikimizin de uzun y\u0131llar yasayaca\u011f\u0131n\u0131 dü\u015fünüyorum’ demek daha iyidir.
\n-Konuyu kapatmaya çal\u0131\u015fmay\u0131n. Çocu\u011funuza bu konu hakk\u0131nda aç\u0131k ve konu\u015fmaya istekli oldu\u011funuzu gösterin ki bunun konu\u015fabilecek bir konu oldu\u011funu anlas\u0131nlar.<\/p>\n

<\/a>Çocuklarla ölüm hakk\u0131nda nas\u0131l konu\u015fmal\u0131y\u0131z?<\/strong><\/p>\n

Ölüm ile ilgili ne anlataca\u011f\u0131n\u0131z sizin inançlar\u0131n\u0131zdan çocu\u011funuzun alg\u0131lama seviyesine kadar pek çok faktöre ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bunun yan\u0131nda mant\u0131kl\u0131, sa\u011fl\u0131kl\u0131 cevaplar vermeniz için bir tak\u0131m ana hatlar vard\u0131r.<\/p>\n

-Ölüm hakk\u0131nda konu\u015furken rahat olun
\nHer birimiz ölümü kabul etmeli ve onunla bar\u0131\u015f içinde olmal\u0131y\u0131z. Ölümü duygusal ve entelektüel olarak kabul etti\u011fimizde çocuklar\u0131m\u0131za bu konuda rahatça konu\u015fmalar\u0131 konusunda yard\u0131mc\u0131 olabiliriz. Çocu\u011funuza ‘bütün cevaplar\u0131 bilmesem de bu konuda soru sorman çok normal’ \u015feklinde yakla\u015f\u0131n ki ölümü korkutucu bir konu olarak görmesin. Çocuklar\u0131n\u0131za ölüm hakk\u0131nda do\u011fum hakk\u0131nda konu\u015fabildi\u011finiz gibi konu\u015fabilece\u011finizi hissettirin.<\/p>\n

-Çocu\u011funuzun tam olarak ne sordu\u011funu anlamak için kendinize zaman tan\u0131y\u0131n
\nÇocu\u011funuzun kafas\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rmamak için ona sadece istedi\u011fi cevaplar\u0131 verin ve gereksiz ayr\u0131nt\u0131lara girmeyin. A\u015fa\u011f\u0131da çocuklara verilebilecek k\u0131s\u0131tl\u0131 cevaplara örnekler vard\u0131r:
\n‘Büyüdügümde ölecek miyim?’
\nHerkes bir gün ölür.
\n‘Sen de ölecek misin?’
\nEvet ama uzun bir süre yasayaca\u011f\u0131m\u0131 tahmin ediyorum.
\n‘Neden filanca ki\u015fi yas tutup a\u011fl\u0131yor?’
\n….. a\u011fl\u0131yor çünkü ….. öldü\u011fü için üzgün. Onu özlüyor. De\u011fer verdi\u011fimiz biri öldü\u011fünde hepimiz üzgün hissederiz.<\/p>\n

-Kesin cümleler kurun
\n9 yas\u0131ndan küçük çocuklar soyut kavramlar\u0131 anlamayacaklar\u0131ndan basit ve direkt konusun. Bunu anlatman\u0131n en basit sekli do\u011fadaki do\u011fal yasam döngülerinden bahsetmektir. Onlar\u0131 bu do\u011fal do\u011fum, büyüme, ço\u011falma ve sonunda ölüm döngüsünü incelemeleri için te\u015fvik edin. Onlara her canl\u0131n\u0131n sürekli yasland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve sonunda öldü\u011fünü anlat\u0131n. Bu \u015fekilde insanlar\u0131n bile ölümleri do\u011fumlar\u0131 kadar do\u011fal olacakt\u0131r.
\nÖlümü yasam eksikli\u011fi olarak da anlatabilirsiniz:ölmü\u015f biri nefes almaz, konu\u015fmaz, hissetmez, uyuma; ölmü\u015f bir köpek havlamaz, ko\u015fmaz.<\/p>\n

-Fikirleri zaman içinde yava\u015f yava\u015f sunun
\nÖlümü sadece bir sohbet içinde anlatmaya çal\u0131\u015fmay\u0131n. Unutmay\u0131n ki çocuklar tekrar ederek ö\u011frenir bu yüzden ayni soruyu defalarca sormalar\u0131nda bir sak\u0131nca yoktur. Büyüyüp olgunla\u015ft\u0131kça çocuklar daha da ayr\u0131nt\u0131l\u0131 sorular soracaklard\u0131r ki bu da iyi bir \u015feydir.<\/p>\n

<\/a>Sevdikleri biri ölmek üzere oldu\u011funda ne yapmak gerekir?<\/strong><\/p>\n

Çocuklar\u0131n da büyükler gibi yas tutup ölümü kabullenmeye ihtiyaçlar\u0131 vard\u0131r. Bu yüzden:
\n-Ölüm haberini basit ve dolambaçs\u0131z verin. E\u011fer mümkünse çocu\u011fun önceden beri fark\u0131nda oldu\u011fu bir \u015fekilde cümleye ba\u015flay\u0131n. ‘Biliyorsun ….. hastayd\u0131 ve hastaneye gidiyordu. Doktor biraz önce ….. öldü\u011fünü haber verdi.’
\n-Dokunarak teselli edin ki çocu\u011funuz yaln\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissetsin.
\n-Çocuklar\u0131n\u0131za üzgün oldu\u011funuz halde güçlü oldu\u011funuzu ve onlara her ko\u015fulda bakabilece\u011finizi söyleyip onlar\u0131 teselli edin.<\/p>\n

3 ya\u015f\u0131nda çocuklar bile yas tutabilir fakat genellikle bu kadar yo\u011fun duygular onlara a\u011f\u0131r gelebildi\u011finden bu duygular\u0131 bast\u0131rabilirler. Genellikle çocuklar üzüntülerini korunacaklar\u0131ndan ve bak\u0131lacaklar\u0131ndan emin olmadan belli etmezler. Bu yüzden onun hep yan\u0131nda oldu\u011funuzu hat\u0131rlatarak ölen ki\u015finin bir daha gelmeyece\u011fini belirtin.<\/p>\n

-Üzüntüsünü belli edemiyorsa ilk önce siz onun ad\u0131na üzüntüsünü kelimelere dökün. ‘Biliyorum ….. çok özlüyorsun..’
\n-Çocuklar\u0131n\u0131z\u0131n duygular\u0131n\u0131 kabul edin. Duygular\u0131n\u0131 yanl\u0131\u015f ifade etseler bile onlar\u0131 dinleyin. Sözlerini kesmeyin ve nas\u0131l hissetti\u011fini anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 belirtmek için onlar\u0131n söylediklerini tekrar edin.
\n-Sözel olamayan duygu aktar\u0131mlar\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flay\u0131n. Oyun ya da sanat kullanarak çocuklar\u0131n duygular\u0131n\u0131 göstermelerini sa\u011flay\u0131n.
\n-Ölüm hakk\u0131nda çocu\u011funuzun anlayaca\u011f\u0131 dilde konusun.
\n-Ölmü\u015f olan kimseyi ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla anin. Bu çocu\u011funuzun yas sürecini atlatmas\u0131nda yard\u0131mc\u0131 olur.
\n-Sevginizi ve deste\u011finizi aç\u0131kça belli edin.
\n-Üzüntünüzü saklamay\u0131n.<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"