Aile ortam\u0131 samimi ve candan bir birlikteli\u011fi gerektirir. Anne-baba çocuklar\u0131n\u0131n yan\u0131nda genellikle sansürsüz konu\u015fur. Bu konu\u015fmalar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 çocuklar\u0131n geli\u015fimine katk\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131, ya\u015fam\u0131 ve olaylar\u0131 anlama, alg\u0131lamada destek olaca\u011f\u0131 gibi, yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmalara da sebebiyet verebilir. Aile ortam\u0131nda çocuklar\u0131n yan\u0131nda, çocuklarla konu\u015fulmamas\u0131 gereken durumlar vard\u0131r. Örne\u011fin, çocu\u011fun ö\u011fretmeni hakk\u0131nda olumsuz konu\u015fulmas\u0131, çocu\u011fun ö\u011fretmenine olan sevgi ve sayg\u0131s\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rabilir. Hakk\u0131nda olumsuz yaftalanan bir ö\u011fretmenin, ö\u011frencinin üzerinde etkili olmas\u0131 beklenemez.<\/p>\n
Aile bireyleri, mümkün oldu\u011fu ölçüde, aile içi de olsa dedikodu yapmamal\u0131, ikiyüzlü davran\u0131\u015flar sergilememelidirler. Aç\u0131k, samimi ve net olmalar\u0131 gerekir. Çocuklar anne-babalar\u0131n\u0131n izini takip ederler. Karakteri bozuk bir ebeveynin, karakterli çocuk yeti\u015ftirmesi, topluma kazand\u0131rmas\u0131 imkâns\u0131zd\u0131r.<\/p>\n
Çocuklar\u0131n yan\u0131nda anne, baba hakk\u0131nda, baba da anne hakk\u0131nda konu\u015fmamal\u0131, ele\u015ftirmemelidir. Çocuklar\u0131n zihninde anne-baba birer kahramand\u0131r. Büyüdükçe, anne-baban\u0131n zafiyetlerini gördükçe bu kahramanlar\u0131n s\u0131radan insanlar oldu\u011funa karar vermeye ba\u015flarlar. Bu durum ailede sevgi ve sayg\u0131 ortam\u0131n\u0131 zedeleyece\u011fi gibi, güveni de ortadan kald\u0131r\u0131r.<\/p>\n
Çocuklar\u0131n büyükanneleri ve büyükbabalar\u0131, onlar\u0131n kutsal\u0131d\u0131r. Aile büyüklerinin hatalar\u0131n\u0131 çocuklara anlatmak, büyükbabay\u0131 cimri, anneanneyi dedikoducu ilan etmek, onlar\u0131n gençlik ça\u011flar\u0131nda yapt\u0131klar\u0131 hatalar\u0131 aile içinde sürekli mevzubahis yapmak, çocu\u011fun kökleri ile bütünle\u015fmesini engeller. Ayr\u0131ca kendisine rol model alaca\u011f\u0131 de\u011ferleri de kaybeder. Ailenin abide \u015fahsiyetleri, çocu\u011fun alg\u0131 dünyas\u0131nda de\u011fersizle\u015fmeye ba\u015flar.<\/p>\n
Çocuklarda görülen olumsuz olaylar\u0131 akrabalarla ili\u015fkilendirmek ve suçlamak oldukça tehlikelidir. Örne\u011fin, "Bu k\u0131z ayn\u0131 halas\u0131. H\u0131h demi\u015f burnundan dü\u015fmü\u015f. Bizim ailede böyle bir tip yok. Sizin tarafa çekmi\u015f muhtemelen." ifadeleri, çocu\u011fun önce muhatab\u0131 olan anneye sonra da halaya, teyzeye ya da di\u011fer akrabalara kar\u015f\u0131 ön yarg\u0131 olu\u015fturmas\u0131na, aile ba\u011flar\u0131n\u0131 reddetmesine sebep olabilir.<\/p>\n
Çocuklar\u0131n yan\u0131nda ailenin ekonomik sorunlar\u0131n\u0131 çok fazla konu\u015fmay\u0131n. Örne\u011fin, param yok alamam. Param\u0131z yok gidemeyiz, ifadeleri çocuklar\u0131n duygu ve dü\u015fünce dünyalar\u0131n\u0131 alt üst edebilir. Ailenin gelir durumu hakk\u0131nda çocuklar\u0131 bilgilendirmek, aile bütçesinin kullan\u0131m\u0131 konusunda yönlendirmek, tasarruflu olman\u0131n önemini kavratmak çocuklar\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 geli\u015fimi aç\u0131s\u0131ndan önemlidir.<\/p>\n
Çocuklar\u0131n yan\u0131nda ba\u015fkalar\u0131n\u0131n fiziksel kusurlar\u0131n\u0131 konu\u015fmay\u0131n. Kel Ahmet, Kör Yusuf, Topal Hatice gibi ifadeler, çocu\u011fun fiziksel engelli olan insanlara kar\u015f\u0131 ön yarg\u0131 geli\u015ftirmelerine, kibirli bir ki\u015filik sahibi olmalar\u0131na, sosyal ili\u015fkilerine seçici ve ele\u015ftirici bir kimlik kazanmalar\u0131na neden olabilir. Bu tür davran\u0131\u015flar\u0131 kazanan çocuklar, sosyal ili\u015fkilerinde de sorunlu olurlar. Farkl\u0131l\u0131klara sayg\u0131l\u0131 olmay\u0131, insanlar\u0131 oldu\u011fu gibi kabul etmeyi ö\u011fretin. \u0130nsanlar\u0131 oldu\u011fu gibi kabul etmenin faziletini kazand\u0131r\u0131n.<\/p>\n
Çocuklar\u0131n\u0131z\u0131 k\u0131yaslamay\u0131n. Çocuklar\u0131n\u0131z\u0131 akademik ba\u015far\u0131s\u0131 yüksek olan bir akran\u0131yla k\u0131yaslamaya kalk\u0131\u015f\u0131rsan\u0131z, insan ili\u015fkilerinde rekabetçi bir ki\u015filik kazanmas\u0131na neden olursunuz. Rekabetçi bir ki\u015fili\u011fe sahip çocuklar yeti\u015fkin olduklar\u0131nda, sürekli rekabet halinde olacaklar\u0131 için sürekli mutsuz olman\u0131n da aday\u0131 olurlar. Ne sürekli dostluk kazanabilirler ne de dostluklar\u0131n\u0131 sürdürebilirler. Bu durum onlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131 i\u015ften doyum sa\u011flamalar\u0131n\u0131 da engeller. Zaman\u0131n, do\u011fan\u0131n, insanlar\u0131n eme\u011fini, de\u011ferini bir türlü anlayamazlar.<\/p>\n
Çocuklar\u0131n\u0131zla okuma ve ö\u011frenme aleyhine konu\u015fmay\u0131n. Kitap okuyan insanlar\u0131, e\u011fitilmi\u015f insanlar\u0131 küçümsemeyin. Örne\u011fin, okusan da ne olacak? Okuyanlar\u0131n halini görüyoruz. Kaç kuru\u015f maa\u015f alacaks\u0131n? \u0130fadeleri, sadece çocu\u011funuzu okuldan ve ö\u011frenmeden uzakla\u015ft\u0131rmaz, ayn\u0131 zamanda e\u011fitimli insanlar\u0131 da küçümsemesine neden olur. Bu telkinlerle yeti\u015ftirdi\u011finiz çocuklar insanlar\u0131 gayrimenkulleri, banka hesaplar\u0131 ile ölçmeye ve de\u011ferlendirmeye kalk\u0131\u015f\u0131r. Görgüsüz ve ruhsuz bir insan yeti\u015ftirmi\u015f olursunuz.<\/p>\n
Çocuklar\u0131n\u0131z\u0131n yan\u0131nda devlet büyüklerine, abide \u015fahsiyetlere hakaret içeren ifadelerde bulunmay\u0131n\u0131z. Bu \u015fekilde yeti\u015ftirdi\u011finiz çocuklar duygu ve dü\u015füncelerini sald\u0131r\u0131 ve hakaret üzerine olu\u015ftururlar. Tepkileri k\u0131r\u0131c\u0131 ve y\u0131k\u0131c\u0131 olur. Duygu ve dü\u015füncelerinizi veriye dayal\u0131, demokratik tutum ve davran\u0131\u015flar sergileyerek ortaya koyarsan\u0131z, çocuklar\u0131n\u0131z da demokratik tutum ve davran\u0131\u015f kazan\u0131r. \u0130nsanlar\u0131 yarg\u0131lamadan önce dinlemeyi, kavga etmeden sorun çözmeyi ö\u011frenir.<\/p>\n
Çocu\u011funuzun yan\u0131nda sigara ve içki içmeyiniz. Sigara ve içki içip sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015faman\u0131n yol ve yöntemlerini ö\u011fretemezsiniz. Çocuklar\u0131n\u0131za iyi örnek olman\u0131n yolu, söylemlerinizle eylemlerinizin tutarl\u0131 olmas\u0131d\u0131r. Bu sebeple sa\u011fl\u0131kl\u0131 besleniniz. Çocuklar\u0131n\u0131z\u0131 da sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenmeye yönlendiriniz. Sofrada me\u015frubat yerine ayran içmeyi, abur cubur yerine do\u011fal yöntemlerle yeti\u015ftirilmi\u015f yiyecekleri tercih etmesini sa\u011flay\u0131n\u0131z. Çok fazla konu\u015fmay\u0131n\u0131z. Çocuklar\u0131n\u0131z\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenmesi için rol model olmay\u0131 tercih ediniz.<\/p>\n
Çocuklar\u0131n\u0131za ihtiyaç ile istek aras\u0131ndaki fark\u0131 ö\u011fretin. Ekmek alman\u0131n ihtiyaç, \u015feker alman\u0131n istek oldu\u011funu, ihtiyaçlar\u0131n insan ya\u015fam\u0131nda öncelikli oldu\u011funu, tasarruflu olman\u0131n da ihtiyaçlara odakla\u015fmayla mümkün olaca\u011f\u0131n\u0131 kavrat\u0131n. Siz yeti\u015fkin olarak ihtiyaçlara odakla\u015f\u0131n, çocuklar\u0131n\u0131z\u0131 da bu konu da destekleyin.<\/p>\n
Öfke kontrolü sa\u011flay\u0131n. Aile içi sorunlar ya\u015fand\u0131\u011f\u0131nda öfkelenmeden sorun çözmeyi deneyin. Öfke seline kap\u0131l\u0131p her \u015feyi k\u0131r\u0131p dökerek sorun çözmeye çal\u0131\u015fman\u0131z halinde, çocuklar\u0131n\u0131z\u0131n da sorunlar\u0131n\u0131 k\u0131r\u0131p dökerek çözmeye kalk\u0131\u015f\u0131r. Böyle bir ortamda yeti\u015fen çocuklar, sorun çözme davran\u0131\u015f\u0131 kazanamaz. Kazanamad\u0131\u011f\u0131 sorun çözme davran\u0131\u015f\u0131 ile sizinle sorun çözmeye kalk\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n
Çocuklar\u0131n\u0131z\u0131 kal\u0131p yarg\u0131larla yeti\u015ftirmeyiniz. Kal\u0131p yarg\u0131lar\u0131n\u0131z, çocuklar\u0131n\u0131z\u0131n ele\u015ftirel dü\u015fünme becerisini geli\u015ftirmesine engel olur. Ele\u015ftirel dü\u015fünemeyen çocuklar ya fanatik olurlar ya da her türlü aldat\u0131lmaya müsait hale gelirler. Ele\u015ftirel dü\u015fünme becerisini geli\u015ftirdi\u011finiz çocuklar, olaylara çok yönlü bakmay\u0131, olaylar aras\u0131nda ili\u015fki kurmay\u0131, neden-sonuç ili\u015fkisini ele almay\u0131 ö\u011frenirler.<\/p>\n
Çocuklar\u0131n\u0131z\u0131 kendinize ba\u011f\u0131ml\u0131 hale getirmeyin. Çocuklar\u0131n\u0131za problemi tan\u0131mlamay\u0131, veri toplamay\u0131, problemle ilgili olas\u0131 çözüm yollar\u0131 saptamay\u0131 ve problem çözmeyi ö\u011fretin. Problem çözmeyi ö\u011fretti\u011finiz çocuklara bu süreçte öz güven verin ve destek olun. Onlar ad\u0131na problemi çözüp vermeyin. Onlar\u0131n kendi kendilerine yetmelerini, yeteneklerini ve ilgilerini belirlemeleri için destekleyin. Karar süreçlerinde onlar ad\u0131na karar vermeyin, seçenekler sunun, kendilerinin en uygun seçene\u011fi seçmesini sa\u011flay\u0131n.<\/p>\n
Çocuklar\u0131n\u0131z\u0131n yan\u0131nda cep telefonunuzla oynay\u0131p, sosyal medyada sörf yapmay\u0131n. Sizin dijital ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131z çocu\u011funuza kötü örnek te\u015fkil edebilir. Çocuklar\u0131n\u0131zla, ailenizle birlikte iken dijital diyet yapman\u0131z gerekir. Do\u011fa yürüyü\u015fleri, sportif, kültürel faaliyetler, sosyal sorumluluk projeleri, çocu\u011funuzun geli\u015fimine katk\u0131da bulunur.<\/p>\n
Sonuç olarak çocu\u011funuzun yan\u0131nda konu\u015furken daha dikkatli olman\u0131z, örnekleri seçerken itinal\u0131 davranman\u0131z, sorunlar\u0131 çözerken ihtiyatl\u0131 olman\u0131z, tepkilerinizi ortaya koyarken yap\u0131c\u0131 olman\u0131z, çocu\u011funuzda olumlu davran\u0131\u015flar\u0131n ortaya ç\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilir. Yeti\u015fkin olduklar\u0131nda ki\u015filik bozuklu\u011fu sergileyen ki\u015filerin büyük bir ço\u011funlu\u011funun sorunlu çocukluk dönemi vard\u0131r. Sorunlu çocukluk dönemi geçirenler; yeti\u015fkin olduklar\u0131nda sa\u011fl\u0131kl\u0131 ki\u015filik geli\u015ftiremezler. Aile içerisinde konu\u015fulan masum yalanlar, k\u0131yaslamalar, ani tepkiler çocuk taraf\u0131ndan farkl\u0131 alg\u0131lan\u0131p farkl\u0131 yorumlanabilir. Çocuklar\u0131n olaylardan ç\u0131kard\u0131klar\u0131 sonuçlar konu\u015fulmal\u0131, örnek olay analizleri yap\u0131lmal\u0131, ele\u015ftirel dü\u015fünme becerisinin geli\u015fmesi için desteklenmelidir. Do\u011fay\u0131 anlama, irdeleme, ç\u0131kar\u0131m yapma ve yarat\u0131c\u0131 dü\u015fünme becerisi geli\u015ftirilmeli, bu alanlardaki çabalar\u0131 için uygun ortam yarat\u0131lmal\u0131d\u0131r. Olaylara farkl\u0131 aç\u0131lardan yakla\u015fmas\u0131, k\u0131yaslama ve mant\u0131kl\u0131 ç\u0131kar\u0131mlar yapmas\u0131 için cesaretlendirilmeleri gerekir.<\/p>\n
Prof. Dr. Necati Cemalo\u011flu<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Çocuklar\u0131n\u0131zla, ailenizle birlikte iken dijital diyet yapman\u0131z gerekir. Do\u011fa yürüyü\u015fleri, sportif, kültürel faaliyetler, sosyal sorumluluk projeleri, çocu\u011funuzun geli\u015fimine katk\u0131da bulunur.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":572,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-571","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"yoast_head":"\r\n