{"id":512,"date":"2018-03-08T19:38:07","date_gmt":"2018-03-08T19:38:07","guid":{"rendered":"https:\/\/benimyuvam.com.tr\/?p=512"},"modified":"2018-03-08T19:38:07","modified_gmt":"2018-03-08T19:38:07","slug":"yas-ve-travma-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/benimyuvam.com.tr\/?p=512","title":{"rendered":"Yas ve Travma 1"},"content":{"rendered":"

Bir yak\u0131n\u0131m\u0131z\u0131n ya da sevdi\u011fimiz \u015feylerin kayb\u0131yla ba\u015fa ç\u0131kmak oldukça sanc\u0131l\u0131d\u0131r. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu kay\u0131p sonucu derin bir yas sürecine girer ve de ya\u015famdan haz alamaz hale geliriz. Sabah uyanmak, yemek yemek, i\u015fe gitmek, al\u0131\u015fveri\u015f yapmak gibi basit gündelik aktiviteleri yapmakta oldukça zorlan\u0131r\u0131z. Bununla beraber ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z yasa ba\u011fl\u0131 olarak duygusal, fiziksel, dü\u015fünsel ve davran\u0131\u015fsal bir tak\u0131m tepkiler veririz. Örne\u011fin, duygusal olarak \u015fok ve üzüntü, fiziksel olarak midede bo\u015fluk hissi, kalpte s\u0131k\u0131\u015fma, nefes darl\u0131\u011f\u0131, dü\u015fünsel aç\u0131dan inanmama, dikkat da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve davran\u0131\u015fsal aç\u0131dan da uyku ve yeme bozukluklar\u0131 vb. tepkiler verebiliriz. <\/p>\n

<\/a>\u0130ngilizcede<\/strong> yas\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan ‘bereavement<\/strong>’ kelimesi, orijinalinde ‘çalmak<\/strong>’ anlam\u0131na gelen ‘berafian<\/strong>’ kelimesinden türetilmi\u015ftir. Bu kelimenin daha sonradan ‘yas<\/strong>’ yerine kullan\u0131lmas\u0131nda ise “Sevdi\u011fimiz biri ölünce hayat\u0131m\u0131z bizden çal\u0131nm\u0131\u015f gibi olur<\/strong>” dü\u015füncesi hakim olmu\u015ftur. Yas, bütün kültürlerde var olup, evrensel bir olgudur. Kimi kültürlerde yas tutmak günlük ya\u015fam\u0131n d\u0131\u015f\u0131na ç\u0131kmay\u0131 gerektirirken; kimisinde ise spiritüel bir anlam ç\u0131karmaya sebep olur. Örne\u011fin Çin<\/strong>’de k\u0131rm\u0131z\u0131 mutlulu\u011fu simgeledi\u011finden, vefat eden ki\u015finin yak\u0131nlar\u0131 40 gün süre ile k\u0131rm\u0131z\u0131 renk giysiler giymeyip, vefat edenin arkas\u0131ndan gözya\u015f\u0131 dökerken; Mevlana<\/strong>’ya göre ölüm günü dü\u011fün günü (\u015eeb-i Arus<\/strong>) yani Allah<\/strong>’a kavu\u015ftu\u011fu gün demektir. <\/p>\n

Kültür, din ve geleneklerin haricinde ki\u015filik, kaybedilenle olan ili\u015fki ve kaybedili\u015f \u015fekli de yas\u0131 etkileyen di\u011fer faktörlerdir. Bu faktörler sa\u011fl\u0131kl\u0131 yasla, patolojik yas\u0131n aras\u0131ndaki ince çizgiyi belirler. Ki\u015filik faktörü ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, duygusal aç\u0131dan hassas bir birey, bir kay\u0131p ya\u015fad\u0131ktan sonra yas yerine patolojik bir yas geli\u015ftirebilir. Bunun yani s\u0131ra kaybedilen ki\u015fiyle olan ili\u015fki tutars\u0131z ise yine yas süreci travmatik olabilir. Kaybedi\u015f sekli de yas sürecini etkileyebilir. Ani ve zamans\u0131z kay\u0131plar atlat\u0131lamayan yasa dönü\u015febilir. <\/p>\n

Bütün duygular\u0131n bir fonksiyonu oldu\u011fu gibi yas\u0131n da önemli bir fonksiyonu vard\u0131r. Örne\u011fin, korku duygusu tehlikelerden kaç\u0131n\u0131p hayatta kalmay\u0131 sa\u011flarken, yas da kay\u0131plarla vedala\u015fmay\u0131 ve hayata devam edebilmeyi sa\u011flar. Dolay\u0131s\u0131yla yas tutmak ya\u015fan\u0131lan kayba kar\u015f\u0131 verilen do\u011fal bir tepkidir. Ancak ço\u011fu zaman insanlar sa\u011fl\u0131kl\u0131 yas sürecine mani olurlar. Ölen yak\u0131nlar\u0131n\u0131n ya da kaybettiklerinin üstüne konu\u015fmak istemezler. Çünkü bu çok ac\u0131 vericidir. Ama bazen ölüm gibi çok gerçek ve y\u0131prat\u0131c\u0131 bir konu üzerinde dü\u015fünmek, onun hayat\u0131n do\u011fal bir parças\u0131 oldu\u011funu anlamak, olumu kabullenmede faydal\u0131 olabilir.  <\/p>\n

<\/a>Freud<\/strong>, ‘Yas ve Melankoli<\/strong>’ (1917) makalesinde kay\u0131plarla vedala\u015fma sürecine de\u011finmi\u015ftir. Kay\u0131p kelimesi bize ilk olarak ölümü ça\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131r. Bir ili\u015fkinin bitmesi de kay\u0131pt\u0131r. Yani ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 da kay\u0131p süreci olarak dü\u015fünebiliriz. Freud’a göre sa\u011fl\u0131kl\u0131 yas sürecinde ki\u015fi bir yas çal\u0131\u015fmas\u0131 yapar. Bu süreçte benlik kaybedilen ki\u015fi ya da nesnenin art\u0131k var olmad\u0131\u011f\u0131 hükmünü verir ve enerji bu ki\u015fi ya da nesneden geri çekilir. Ki\u015fi ba\u015fta ba\u011flanabilece\u011fi ba\u015fka ki\u015filere kar\u015f\u0131 dirençlidir ve kolay kolay bu durumdan vazgeçmeyi istemez. Ancak sonunda ço\u011funlukla gerçe\u011fe uyum kazan\u0131r ve kay\u0131p kabul edilir. Serbest kalan ego yeni bir ba\u011f aray\u0131\u015f\u0131na girer. E\u011fer serbest enerji ba\u015fka bir ki\u015fiye yat\u0131r\u0131lmay\u0131p, egonun içine geri çekilmi\u015fse o zaman depresyonun bir türü olan melankoli ortaya ç\u0131kar. Melankoli bu kayba gösterilen s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 bir psikolojik yan\u0131tt\u0131r. Yo\u011fun kayg\u0131, uyumakta güçlük, beslenme sorunlar\u0131, d\u0131\u015f dünyayla ilginin kesilmesi, öz sayg\u0131da azalma gibi semptomlar görülebilir. Melankolik yasta yap\u0131lan tek aktivite kaybedilenle ba\u011flant\u0131l\u0131 oland\u0131r. Kaybedilen nesneyle olan ba\u011f\u0131 koparmamak için ego bir kar\u015f\u0131t güç uygulamaya baslar. Bazen gerçeklerden bir kopu\u015f ortaya ç\u0131kar ve nesneye psikotik bir ba\u011f ortaya ç\u0131kabilir. Kaybedilen nesneyle libidonun ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu tüm an\u0131lar tazelenir. K\u0131saca ki\u015fiyi hayata ba\u011flayan ya\u015fama sevinci ortadan kalkar. <\/p>\n

Freud’un sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmayan yas\u0131 melankoli olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha önce belirtmi\u015ftik.  Melankolide kaybedilen ki\u015fiyle ayr\u0131lmak istemedi\u011fimiz için onu kendi parçam\u0131z haline getiriyoruz. Ama bu parçada arzu oldu\u011fu kadar öfke de var. Melankolide kaybedilen ki\u015fiye kar\u015f\u0131 hem bir nefret hem de bir sevgi duyuluyor, bu yüzden melankolide bir çifte de\u011ferlilik mevcut. Sevgi ili\u015fkilerindeki kay\u0131p, çifte de\u011ferlili\u011fin ortaya ç\u0131kmas\u0131 için bir f\u0131rsat sa\u011fl\u0131yor. Bu kaybedilen ki\u015fiye hem nefret hem de sevgi duyma halinden olu\u015fan çat\u0131\u015fma, yasa hastal\u0131kl\u0131 bir görünüm kazand\u0131r\u0131yor. Melankolide kendini kötüleyen ki\u015fi asl\u0131nda kaybedilene olan negatif duygular\u0131n\u0131 yans\u0131tm\u0131\u015f oluyor. Melankoliyi ilginç k\u0131lan en önemli unsurlardan biri de bu sadizmdir. \u0130çimizdeki bu süreçlerle o kadar me\u015fgul oluyoruz ki, d\u0131\u015far\u0131daki dünyadaki ili\u015fkiler önemini kaybediyor. Tüm enerjimizi içerideki kendimizle mücadeleye ak\u0131t\u0131yoruz. Yas sürecinde kayb\u0131n gerçekli\u011fini kabullenmek için bir sürenin geçmesi beklenir ve de sonras\u0131nda kaybedilen ki\u015fiden uzakla\u015f\u0131l\u0131r. Fakat melankolide bu süreç bu kadar kolay ilerlemiyor. Ki\u015fi kendisini kötüleyerek kaybedilen ki\u015fiyi de\u011fersizle\u015ftiriyor, küçük dü\u015fürüyor ve de ancak böylece kaybedilenden kopabiliyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"