{"id":485,"date":"2008-05-02T16:54:05","date_gmt":"2008-05-02T16:54:05","guid":{"rendered":"https:\/\/benimyuvam.com.tr\/?p=485"},"modified":"2008-05-02T16:54:05","modified_gmt":"2008-05-02T16:54:05","slug":"farkli-ulkeler-ve-okul-oncesi-egitimde-farkliliklar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/benimyuvam.com.tr\/?p=485","title":{"rendered":"Farkl\u0131 \u00dclkeler ve Okul \u00d6ncesi E\u011fitimde Farkl\u0131l\u0131klar"},"content":{"rendered":"

Gelengül HAKTANIR<\/strong>
\nProf. Dr.          
\nAnkara Üniversitesi E\u011fitim Bilimleri Fakültesi \u0130lkö\u011fretim Bölümü
\nOkul Öncesi E\u011fitimi Anabilim Dal\u0131<\/p>\n

 <\/p>\n

<\/a>Bugün bilindi\u011fi kadar\u0131yla Bat\u0131 dünyas\u0131nda çocuk bak\u0131m\u0131 ve geli\u015fimi programlar\u0131n\u0131n ortaya ç\u0131k\u0131\u015f\u0131 on sekizinci yüzy\u0131l sanayi devrimine e\u015flik eden de\u011fi\u015fimlerde yatar.<\/p>\n

Sanayi öncesinin büyük ölçüde k\u0131rsal ve tar\u0131ma dayal\u0131 toplumlar\u0131nda çocuklar, genellikle parçalanmam\u0131\u015f ve geni\u015f aileler içinde bulunurlard\u0131. Bu k\u0131rsal kesimdeki çocuklar\u0131n sosyalle\u015fmesi, topluluk de\u011ferlerinde genellikle fikir birli\u011fi bulunan, göreli olarak s\u0131n\u0131rl\u0131 ve de\u011fi\u015fmeyen bir dünyada gerçekle\u015fiyordu.<\/p>\n

K\u0131rsal ortam, çocuklara ke\u015ffedilecek mekânlar ve uyar\u0131c\u0131 bir çevre sa\u011fl\u0131yordu. Çocuklar\u0131n bak\u0131m sorumlulu\u011fu kesin bir \u015fekilde kad\u0131nlara aitti ve kad\u0131nlar\u0131n i\u015fleri, bebeklerini emzirmelerine ve ilk y\u0131llar\u0131nda onlarla do\u011frudan ilgilenmelerine olanak sa\u011fl\u0131yordu. Geni\u015f aileler vard\u0131 ve daha büyük çocuklardan çocuk bak\u0131m\u0131nda yard\u0131mc\u0131 olmalar\u0131 bekleniyordu. Gerçekten de çocuklar yeti\u015fkinler dünyas\u0131na çok çabuk giriyorlard\u0131 ve bir anlamda bugün oldu\u011fu gibi ayr\u0131 bir “çocukluk” dönemleri yoktu. T\u0131pk\u0131 bizim ülkemizde de oldu\u011fu gibi k\u0131rsal kesimde oldukça zor ko\u015fullarda bir ya\u015fam sürüyordu. <\/p>\n

Sanayile\u015fme ve kentlere göç ile birlikte de\u011ferlerde, ya\u015fam ko\u015fullar\u0131nda, aile yap\u0131s\u0131nda ve çal\u0131\u015fma düzeninde de\u011fi\u015fiklikler meydana geldi. Yeni ko\u015fullar çal\u0131\u015fan annelerin çocuklar\u0131n\u0131n bak\u0131m ihtiyac\u0131n\u0131 da beraberinde getirdi. Bu ko\u015fullar, ayn\u0131 zamanda yeni annelik-babal\u0131k becerileri ve farkl\u0131 bir sosyalle\u015fmeyi gerektiriyordu. Eski çocuk bak\u0131m ve geli\u015fim al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 de\u011fi\u015fim ortam\u0131nda yeterli de\u011fildi.<\/p>\n

Farkl\u0131 düzeydeki çocuklar için farkl\u0131 programlar geli\u015ftirildi ve televizyonun da yay\u0131lmas\u0131yla dünya global bir köye dönü\u015ftü. 20. yüzy\u0131l boyunca gerçekle\u015fen ileti\u015fim devrimiyle bilgiler k\u0131rsal bölgelere dahi ileti\u015fim araçlar\u0131 sayesinde ula\u015ft\u0131.<\/p>\n

<\/a>1980’li y\u0131llarda üçüncü dünya ülkelerinin ço\u011funda hüküm süren ekonomik sorunlar, ne çe\u015fit olursa olsun e\u011fitim programlar\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na çok az olanak tan\u0131yordu. Genelde kaç\u0131n\u0131lmaz hâle gelen ekonomik düzenlemeler, sa\u011fl\u0131k ve e\u011fitim gibi sosyal sektörlerin aleyhine i\u015fledi. Çocuklar\u0131 ya\u015fatmaya yönelik sa\u011fl\u0131k programlar\u0131n\u0131n vurgulanmas\u0131 yüzünden erken çocukluk y\u0131llar\u0131ndaki psiko-sosyal geli\u015fimle ilgilenen programlara büyük ölçekli destek yap\u0131lmad\u0131.<\/p>\n

<\/a>Bu engellere ra\u011fmen belirli ülkelerde çocuk bak\u0131m\u0131 programlar\u0131nda ve okul öncesi e\u011fitim sektöründe bir büyüme gözlenmi\u015ftir. Baz\u0131 ülkeler büyük ilerlemeler kaydetmi\u015flerdir ve yarat\u0131c\u0131, bazen de yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015f programlara say\u0131s\u0131z örnek geli\u015ftirmi\u015flerdir. Ancak dünya geneli dü\u015fünüldü\u011fünde durum hâlâ yeterli olmaktan çok uzaktad\u0131r. Genel durum kan\u0131tlara dayal\u0131 olarak \u015föyle görülmektedir.<\/p>\n

1- Ço\u011fu ülkede erken çocukluk dönemi bak\u0131m ve geli\u015fiminin belirgin ve örgütlü programlarla kapsanma durumu hâlâ göreli olarak dü\u015füktür. Bu durum özellikle Sahra’n\u0131n güneyindeki ülkeler için geçerlidir.<\/p>\n

2- Birçok proje ve program, yarat\u0131c\u0131 ve etkili olsa da “önemli bir biçimde yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f pilot çal\u0131\u015fma” veya “yaparak gösterme” faaliyetleri düzeyinde olmay\u0131 sürdürmektedir.<\/p>\n

3- Programlar\u0131n, özellikle daha fazla kamusalla\u015fm\u0131\u015f programlar\u0131n, da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 bir iyile\u015fme gösterse de hala kentlerde uygulanmas\u0131 tercih edilmektedir.<\/p>\n

4- Çocuklara üç ya\u015f\u0131ndan önce, özellikle bir ve üçüncü ya\u015flar aras\u0131nda ula\u015fmak, bir sava\u015f\u0131m olmaya devam etmektedir. Hem çocuklar\u0131n, hem de çal\u0131\u015fan annelerin ihtiyaçlar\u0131n\u0131 dikkate alan gündüz bak\u0131m evleri, hem yayg\u0131nl\u0131k hem de nitelik aç\u0131s\u0131ndan çok dü\u015fük düzeyde kalmaya devam etmektedir.<\/p>\n

5- Anne-babalara destek ve e\u011fitim sa\u011flayan programlar özellikle erken geli\u015fimin psiko-sosyal ögeleriyle ilgili olarak-baz\u0131 ülkelerde belirgin bir biçimde artm\u0131\u015fsa da baz\u0131 ülkelerde nerdeyse hiç bulunmamaktad\u0131r. Ayr\u0131ca, bu programlarda bilgiyi yeniden olu\u015fturmak ve geni\u015fletmek yerine empoze etme e\u011filimi hâkimdir.<\/p>\n

6- Birçok “gönüllü” program, ilk heyecan noktas\u0131n\u0131 geçmi\u015f ve programlar\u0131 ba\u015flatmak için son derece önemli olan gönüllü ruhu zay\u0131flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu programlar, hala kamudan maddî destek görme hususunda hak sahibi olarak kabul edilmemektedir ve yok olma tehlikesi ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131rlar.<\/p>\n

7- Ço\u011fu kez programlar\u0131n niteli\u011fi dü\u015füktür ve dolay\u0131s\u0131yla çocuklar üzerindeki etkileri de en dü\u015fük düzeydedir. Baz\u0131 ba\u015far\u0131lara ve artan bilince kar\u015f\u0131n hâlâ çocu\u011fa bütünle\u015fmi\u015f ilgi ile çocuk geli\u015fimi programlar\u0131ndaki ögeleri bir araya getirmek, bir mücadele gerektirmektedir.<\/p>\n

Bu noktalar, alan\u0131n önemli ölçüde büyüdü\u011fünü, ancak, hâlâ çok k\u0131r\u0131lgan bir yap\u0131da oldu\u011fu ve hem kazan\u0131lanlar\u0131 korumak, hem de belli ba\u015fl\u0131 bo\u015fluklar\u0131 doldurmak için daha çok ilgiye muhtaç bulundu\u011fu sonucunu aç\u0131klamaya yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/p>\n

<\/a>Farkl\u0131 Ülkelerde Okul Öncesi E\u011fitim<\/strong><\/p>\n

<\/a>Üçüncü dünya ülkelerinde çocuk bak\u0131m ve geli\u015fiminin ayr\u0131nt\u0131l\u0131 ve kapsaml\u0131 bir tarifini yapmak olanaks\u0131zd\u0131r. Bunun en az iki temel nedeni bulunmaktad\u0131r. Birincisi, çocuk bak\u0131m\u0131n\u0131n önemli bir bölümü o kadar örgün de\u011fildir ve herhangi bir istatistikte yer almaz. \u0130kincisi ise, çocuk bak\u0131m\u0131, sadece bak\u0131m ve geli\u015fimle ilgili ulusal ve uluslar aras\u0131 kurulu\u015flar\u0131n dikkatinden kaçmakla kalmaz, ayr\u0131ca, üretken bir faaliyet olarak ulusal ekonomik hesaplamalarda da görünmez. Daha örgütlü programlar aras\u0131nda bile çe\u015fitlilik o kadar fazlad\u0131r ki hiçbir istatistik, alan\u0131 tam olarak aktaramaz.<\/p>\n

Alan\u0131 lay\u0131k\u0131yla kapsamak için sadece i\u015fler halde olan merkezlerin say\u0131s\u0131 hakk\u0131nda bilgilerin de\u011fil, ayn\u0131 zamanda ev ziyaretleri, anne-baba e\u011fitim programlar\u0131, kad\u0131nlar\u0131n gelir elde etme projeleri çerçevesindeki çocuk bak\u0131m\u0131, toplumdaki bak\u0131m ve geli\u015fim programlar\u0131 ve özürlü çocuklar için programlar hakk\u0131nda bilgilerin de dahil edilmesi gerekir. Ayr\u0131ca, e\u011fer geli\u015fimde gerçekten bütüncül bir yakla\u015f\u0131m söz konusu ise, bütün sa\u011fl\u0131k ve beslenme, erken bak\u0131m ve e\u011fitim programlar\u0131 da kapsanmal\u0131d\u0131r. Topluluk, bölge ve ulus düzeyinde çal\u0131\u015fan çe\u015fitli kamu ve özel kurulu\u015flar\u0131n kalk\u0131nman\u0131n farkl\u0131 yönlerini vurgulayan programlardan sorumlu olduklar\u0131n\u0131 dü\u015fünürsek bu i\u015f gerçekten çok zor bir hâle gelir.<\/p>\n

<\/a>Örne\u011fin Brezilya’n\u0131n Sao Paulo Metropolitan alan\u0131nda ba\u015fl\u0131ca dört program\u0131, federal hükümet, alt\u0131 program\u0131 eyalet ve üç program\u0131 da belediye yürütmektedir. Bu on üç farkl\u0131 kamu kurulu\u015funun her biri oldukça farkl\u0131 modellerle çal\u0131\u015fmaktad\u0131r. 0-6 ya\u015f için “tam bir kre\u015f”, 2-6 ya\u015f için “tam bir anaokulu”, 5-6 ya\u015f için “ana s\u0131n\u0131f\u0131” yine 2-6 ya\u015f için tam bir anaokulunun daha az yayg\u0131n bir \u015fekli olan “acil durum anaokulu” ve 0-6 ya\u015flar için “acil durum kre\u015fleri” bulunmaktad\u0131r. Bunlara ek olarak “bebek parklar\u0131” ve özel i\u015fletmelerde örgütlenen ve 0-6 ya\u015flar için olan “çocuk bak\u0131m\u0131 merkezleri” vard\u0131r. Ö\u011fretmenler için ulusal bir müfredat yoktur. Ö\u011fretmenler okul öncesi uzmanl\u0131\u011f\u0131 için bir y\u0131ll\u0131k ek e\u011fitim al\u0131rlar.<\/p>\n

UNESCO’nun periyodik olarak yay\u0131nlanan e\u011fitim istatistiklerinde okul öncesi e\u011fitim ile ilgili bilgi bulunmaktad\u0131r. Ancak bu rakamlar her zaman örgün e\u011fitimde olmayan programlar\u0131 kapsamamaktad\u0131r. Bu nedenle UNESCO rakamlar\u0131 sadece bir zemin sa\u011flamakta veya erken çocukluk dönemi e\u011fitim programlar\u0131n\u0131n kapsam\u0131 hakk\u0131nda asgarî bir fikir vermektedir.<\/p>\n

<\/a>\u0130statistiklerin içerdi\u011fi programlar ülkeden ülkeye çok fazla farkl\u0131l\u0131k gösterdi\u011fi için ülkeler aras\u0131nda sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yapmak imkâns\u0131zd\u0131r. Örne\u011fin, Fas’ta okul öncesi Kur’an okullar\u0131, Kenya’da topluluk okullar\u0131 ve Nijerya’da seçkinler için örgün anaokullar\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n

<\/a>1979’da Uluslararas\u0131 Çocuk Y\u0131l\u0131 ile ba\u015flayan geli\u015fim 1989’da Birle\u015fmi\u015f Milletlerin Çocuk Haklar\u0131 Sözle\u015fmesini imzalamas\u0131 ile giderek h\u0131z kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Sava\u015f\u0131 ya\u015fayan Angola, \u0130ran ve Lübnan’da bir büyüme sa\u011flanamam\u0131\u015f, di\u011fer birçok ülkede bu e\u011fitim programlar\u0131na kat\u0131lan çocuklar\u0131n say\u0131s\u0131 gittikçe artm\u0131\u015ft\u0131r. Örne\u011fin Burkina Faso ve Dominik Cumhuriyeti’nde 5 kat, Umman’da 6 kat, Brezilya’da 2 kat, Tayland’da ise neredeyse 3 kat bir s\u0131çrama görülmü\u015ftür. Endonezya, Çin ve Hindistan gibi en kalabal\u0131k ülkelerde oldukça dü\u015fük oranlarda okulla\u015fman\u0131n oldu\u011fu görülürken Banglade\u015f, Pakistan ve Nijerya’dan veri sa\u011flanamam\u0131\u015ft\u0131r<\/p>\n

Bu istatistikler okula kaydolan çocuklar aras\u0131nda k\u0131zlar\u0131n yüzdesinin % 45 veya daha yukar\u0131 oldu\u011funu söylemektedir. Bu, okul öncesi programlar\u0131n\u0131n olas\u0131 bir e\u015fitleyici etkisi oldu\u011funu göstermektedir.<\/p>\n

Bunun yan\u0131 s\u0131ra üçüncü dünya ülkelerinde hâlen okulla\u015fma oran\u0131n\u0131n dü\u015füklü\u011fü ve birçok yerde kentler lehine bir yanl\u0131l\u0131k oldu\u011fu vurgulanmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca bildirilen programlar\u0131n yar\u0131dan fazlas\u0131n\u0131n ücretli programlar oldu\u011fu da görülmektedir.<\/p>\n

<\/a>Asya K\u0131tas\u0131nda; <\/strong>
\nÇin’de 3-6 ya\u015flar için okulla\u015fma oran\u0131 1988’de % 24’e,
\nSri Lanka’da 0-5 ya\u015flar için okulla\u015fma oran\u0131 % 15’e,
\nFilipinler’de 0-5 ya\u015flar için okulla\u015fma oran\u0131 % 15’e,
\nFilipinler’de 0-5 ya\u015flar için okulla\u015fma oran\u0131 %24’e, 
\nVietnam’da 0-3 ya\u015flar için okulla\u015fma oran\u0131 % 30’a
\nVietnam’da 3-6 ya\u015flar için okulla\u015fma oran\u0131 % 35’e ,
\nHindistan’da okulla\u015fma oran\u0131 % 35’e,
\nLaos’ta ise 4-6 ya\u015flar için okulla\u015fma oran\u0131 % 4’e ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/a>Afrika K\u0131tas\u0131nda;<\/strong> 
\nKenya’da 3-5 ya\u015flar için okulla\u015fma oran\u0131 % 20,
\nBenin’de 3-5 ya\u015flar için okulla\u015fma oran\u0131 % 1,
\nBotswana’da 2,5-6 ya\u015flar için okulla\u015fma oran\u0131 % 2,6 d\u0131r.<\/p>\n

<\/a>Genel olarak Latin Amerika ve Asya ülkelerinin örgütlü programlar bak\u0131m\u0131ndan Afrika ülkelerine göre daha büyük ilerleme kaydettikleri görülmektedir. Bu sonuçlardan ayr\u0131ca erken çocukluk dönemi bak\u0131m ve geli\u015fimine yeterli önceli\u011fi vermek veya önemli bir program veya programlar dizisi ba\u015flatmak için bir ülkenin zengin olmas\u0131 veya büyüyen bir ekonomiye sahip olmas\u0131 gerekmedi\u011fi de aç\u0131kça görülmektedir. <\/p>\n

UNICEF ve UNESCO raporlar\u0131ndan hükûmetlerin, sivil toplum örgütleri ve uluslar aras\u0131 kurulu\u015flar\u0131n bak\u0131m ve geli\u015fimin örgütlenmesi ve desteklenmesine ne düzeyde yard\u0131mc\u0131 olduklar\u0131 konusunda aç\u0131k bir bilgi edinilememi\u015ftir. Anne-baba ve yeti\u015fkin e\u011fitimi programlar\u0131na ili\u015fkin de çok az bilgi bulunmaktad\u0131r. (Myers, 1996). <\/p>\n

Di\u011fer baz\u0131 kaynaklar incelendi\u011finde baz\u0131 ülkelerde okul öncesi e\u011fitimin durumu konusunda a\u015fa\u011f\u0131daki bilgiler derlenmi\u015ftir: <\/p>\n

<\/a>\u0130srail’de zorunlu e\u011fitim ya\u015f\u0131 5-16’d\u0131r. 3-4 ya\u015flar\u0131 aras\u0131ndaki çocuklar\u0131n % 90’\u0131ndan fazlas\u0131 okul öncesi e\u011fitimden yararlanmaktad\u0131r. Ülkede kre\u015f ve gündüz bak\u0131mevleri, anaokullar\u0131 ve Kibbutz’lardaki anaokullar\u0131 olmak üzere 3 farkl\u0131 yap\u0131da okul öncesi e\u011fitim kurumu bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

<\/a>Norveç’te ilk gündüz bak\u0131mevi 1837 y\u0131l\u0131nda kurulmu\u015ftur. Günümüzde farkl\u0131 sosyo-ekonomik düzeydeki aileler için 3 farkl\u0131 yap\u0131da (farkl\u0131 sürelerle aç\u0131klar, sadece bak\u0131m veya hem bak\u0131m hem e\u011fitim amaçl\u0131 olabilmektedirler) gündüz bak\u0131m kurumlar\u0131 vard\u0131r. Bu kurumlar Çocuk ve Aile \u0130\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Çocuklar\u0131 ya\u015fama haz\u0131rlay\u0131c\u0131 oyunlar, serbest yarat\u0131c\u0131 faaliyetler ön plandad\u0131r. Kurumlar kendi kendilerini de\u011ferlendirmek zorundad\u0131r. Formal bir denetleme ve de\u011ferlendirme yoktur. Ayr\u0131ca bu kurumlar yerel sanat, sosyal ve spor kurulu\u015flar\u0131 ile i\u015fbirli\u011fi hâlindedir.<\/p>\n

<\/a>Kanada’da çocuklar\u0131n yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131 bu e\u011fitimi almaktad\u0131r. Bu kurumlar sosyal hizmetlere ya da bölgesel bakanl\u0131klara ba\u011fl\u0131 olarak çal\u0131\u015fmaktad\u0131r. 
\nHükûmet dü\u015fük gelirli ailelere çocuklar\u0131n\u0131 bu kurumlara verebilmeleri için maddî destek sa\u011flamaktad\u0131r. Bu ülkede dört tip kurum vard\u0131r. Tipik kre\u015f ve gündüz bak\u0131mevi, ailede günlük bak\u0131m, tam günlük anaokulu ve lisansl\u0131 aile günlük bak\u0131m\u0131. Ayr\u0131ca çift dile sahip çocuklar için de özel programlar düzenlenmektedir.<\/p>\n

<\/a> Japonya’da gelenek ve göreneklerine uygun karakter e\u011fitimine önem veren anaokullar\u0131 sava\u015f öncesinde aç\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Özel grup, dernek veya yerel yönetimler de kurum açabilmektedir. Anaokullar\u0131 devletin ya da yerel yönetimlerin do\u011frudan kontrolü alt\u0131ndad\u0131r. \u0130ki farkl\u0131 e\u011fitim kurumu vard\u0131r. 3-6 ya\u015f aras\u0131ndaki çocuklar\u0131 ilkokula haz\u0131rlamay\u0131 amaçlayan genellikle özel ve yar\u0131m günlük kurumlar ve hükûmet destekli olan tam günlük kurumlar. Çocuklar\u0131n % 90’\u0131ndan fazlas\u0131 ilkokula gitmeden önce bu programlardan birine gitmektedirler.<\/p>\n

<\/a>Avusturya’da 3-5 ya\u015flar\u0131ndaki çocuklar\u0131n % 32’si yar\u0131m günlük okul öncesi e\u011fitim kurumuna, % 20’si ise çocuk bak\u0131m merkezlerine gitmektedir. Anaokullar\u0131 1820’den itibaren görülmeye ba\u015flanm\u0131\u015f ve Montessori, Pestalozzi ve Frobel’in fikirlerinden etkilenerek programlar olu\u015fturulmu\u015ftur. Bu e\u011fitim zorunlu de\u011fildir, okuma-yazma çal\u0131\u015fmalar\u0131, konu\u015fma, çevre, aritmetik, müzik, sanat, beden e\u011fitimi ve trafik e\u011fitimine önem verilmektedir. 6 ya\u015f zorunlu okula ba\u015flama ya\u015f\u0131d\u0131r. Her s\u0131n\u0131fta bir ö\u011fretmen ve bir de yard\u0131mc\u0131 bulunur. Ö\u011fretmenler önlisans mezunu olmak zorundad\u0131rlar, tam gün ve haftada 40 saat çal\u0131\u015fmaktad\u0131rlar. Her s\u0131n\u0131fta 25-28 çocuk olabilmekte, s\u0131n\u0131flar ayn\u0131 ya\u015f ve karma ya\u015f gruplar\u0131ndan olu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n

<\/a>\u0130sviçre 26 karton-bölgeye ayr\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu ve her karton özerk bir \u015fekilde yönetildi\u011fi için ulusal bir aile e\u011fitimi politikas\u0131 yoktur. Her karton kendi ihtiyac\u0131n\u0131 belirleyip ona göre politikas\u0131na yön vermektedir. \u0130sviçre’de annelerin % 74’ü çal\u0131\u015fmaktad\u0131r ve büyük ço\u011funlukla yar\u0131 zamanl\u0131 olarak çal\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 için okul öncesi çocuklar\u0131n da büyük ço\u011funlu\u011fu yar\u0131m günlük okullara gitmektedir. Çocuk bak\u0131m\u0131 özel organizasyonlarca yürütülmektedir ancak hâlâ nicelik nitelikten önce gelmektedir.<\/p>\n

<\/a>Kore’de anaokullar\u0131 (3-5 y.) E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131’na; gündüz bak\u0131m merkezleri (0-6 y.) ise Sa\u011fl\u0131k ve Refah Bakanl\u0131\u011f\u0131’na ba\u011fl\u0131 olarak çal\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n

Ana okullar\u0131 4, 6 ve 8 saatlik programlarla 3 farkl\u0131 hizmet verirken gündüz bak\u0131m merkezleri 12 saat hizmet vermektedir. 3 ve 4 ya\u015flar\u0131n anaokuluna gitme oran\u0131 % 16,2 iken be\u015f ya\u015flar\u0131n oran\u0131 % 42,8’e ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Anaokullar\u0131n\u0131n çok büyük ço\u011funlu\u011fu özeldir. Anaokulu ö\u011fretmenlerinin 4 y\u0131ll\u0131k üniversite, 2 y\u0131ll\u0131k kolej veya ulusal aç\u0131k üniversite mezunu olmalar\u0131 gerekmektedir. \u015eu anda büyük ço\u011funlu\u011fu 2 y\u0131ll\u0131k kolej mezunudurlar. Okuldaki k\u0131demleri ba\u015fkan, ba\u015fkan yard\u0131mc\u0131s\u0131, ö\u011fretmen (3 düzey) olmak üzere be\u015f ayr\u0131 a\u015famada düzenlenmi\u015ftir.<\/p>\n

Her a\u015famadan yükselebilmek için al\u0131nmas\u0131 gereken hizmet içi e\u011fitim sertifikalar\u0131 vard\u0131r. Gündüz bak\u0131m merkezlerinde çal\u0131\u015facak ki\u015filer için de iki ayr\u0131 düzey vard\u0131r. 2. Düzeyde, lise mezunu olmak ve sa\u011fl\u0131k ve refah bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n öngördü\u011fü 1000 saatlik kursu almak gerekirken 1.Düzeyde erken çocukluk e\u011fitimi veya sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 konusunda 2 y\u0131ll\u0131k koleji bitirmeleri gerekmektedir.<\/p>\n

<\/a>Irak’ta 4-5 ya\u015flar\u0131ndaki çocuklar anaokullar\u0131na gitmektedir ve bu ça\u011fdaki çocuklar\u0131n ancak % 5,7’si okula gidebilmektedir. 1991 y\u0131l\u0131ndan 2003’e kadar ülkede ya\u015fanan olumsuz ko\u015fullar nedeniyle hem bu oranda hem de anaokulu say\u0131s\u0131nda dü\u015fme kaydedilmi\u015ftir (% 7’den % 5,7’ye dü\u015fmü\u015ftür).<\/p>\n

<\/a>Çin Halk Cumhuriyeti, nüfusu çok yüksek bir ülke oldu\u011fu için 0-6 ya\u015f aras\u0131ndaki çocuklar\u0131n say\u0131s\u0131 da 200 milyon civar\u0131ndad\u0131r. Ancak % 20-25’i okul öncesi e\u011fitime devam edebilmektedir. Bu oran kentlerde % 60-70 olurken k\u0131rsal kesimde % 20-30 oran\u0131ndad\u0131r. Bu ülkede okul öncesi e\u011fitim hizmeti veren üç tür kurum bulunmaktad\u0131r. Yuva, anaokulu ve anas\u0131n\u0131f\u0131. Bunlar hükûmet, enstitüler veya özel sektör taraf\u0131ndan yönetilmektedir. Genellikle yar\u0131m gün hizmet veren anas\u0131n\u0131flar\u0131 ilkokullara ba\u011fl\u0131d\u0131r ve bilgiyi ön planda tutan akademik amaçl\u0131 okul öncesi e\u011fitim kurumlar\u0131d\u0131r. Ö\u011fretmenler ö\u011fretmen okullar\u0131ndan yeti\u015fmektedirler. Bu ülkedeki okul öncesi e\u011fitim kurumlar\u0131nda ahlâk e\u011fitimi ve aile e\u011fitiminin önemli bir yeri vard\u0131r.<\/p>\n

Hong Kong’da devletin özel idarî bölümünün e\u011fitim dairesi okul öncesi e\u011fitim kurumlar\u0131n\u0131n genel e\u011fitsel kalitesinden sorumluyken sosyal refah dairesi bu kurumlar\u0131n devlet standard\u0131na uyma durumunu denetlemektedir. Okul öncesi e\u011fitim kurumlar\u0131 kre\u015f (0-2 y.) ve gündüz bak\u0131mevi (2-6 y.) diye ikiye ayr\u0131lmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca 3-6 ya\u015f aras\u0131ndaki çocuklar Hong Kong’taki anaokullar\u0131na devam edebilmektedirler. Bunun yan\u0131 s\u0131ra birkaç uluslar aras\u0131 okul da vard\u0131r. Ö\u011fretmenlerden biri ba\u015fö\u011fretmen di\u011ferleri yard\u0131mc\u0131 ö\u011fretmen olarak çal\u0131\u015fmaktad\u0131r. Ba\u015f ö\u011fretmen olmak için bir y\u0131ll\u0131k yar\u0131 zamanl\u0131 bir e\u011fitim program\u0131ndan geçmek gerekmektedir. Hong Kong’taki yer darl\u0131\u011f\u0131ndan dolay\u0131 okullar\u0131n ço\u011funlu\u011fu ikili e\u011fitim yapmakta ve dolay\u0131s\u0131yla ö\u011fretmenlerin ço\u011fu da günde iki ayr\u0131 grupla çal\u0131\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n

<\/a>Yeni Zelanda da anaokullar\u0131, yerli halk\u0131n dili ve kültürünün e\u011fitiminin verildi\u011fi merkezler, oyun merkezleri, çocuk bak\u0131m merkezleri, Pasifik adalar\u0131 erken çocukluk e\u011fitimi merkezleri, ev temelli servisler, toplum oyun gruplar\u0131 ve hastanelerdeki oyun odalar\u0131 gibi e\u011fitim kurum veya ortamlar\u0131 vard\u0131r. Be\u015f ya\u015f\u0131n alt\u0131ndaki çocuklar\u0131n yakla\u015f\u0131k % 56’s\u0131 bu e\u011fitime kat\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

3-5 ya\u015flar\u0131ndaki çocuklar\u0131n gitti\u011fi anaokullar\u0131nda daha küçük olanlar haftan\u0131n üç günü ö\u011fleden sonra okulda olurken daha büyükler haftada be\u015f sabah da okula gelirler. Bütün ö\u011fretmenlerin diplomalar\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f olmas\u0131 gereklidir. Aile kat\u0131l\u0131m\u0131 çal\u0131\u015fmalar\u0131 için okullar cesaretlendirilmektedir. Her anaokulunun kendi ebeveyn birli\u011fi\/komisyonu vard\u0131r fakat yönetim sorumlulu\u011fu ulusal birli\u011fe ba\u011fl\u0131 olan bölgesel anaokullar\u0131 organizasyonundad\u0131r.<\/p>\n

<\/a>Filipinler, E\u011fitim Kültür ve Spor Bakanl\u0131\u011f\u0131 geli\u015ftirdi\u011fi politikalarla resmî ilkö\u011fretim okullar\u0131n\u0131n ebeveyn-ö\u011fretmen birliklerinin de deste\u011fiyle 5-6 ya\u015f için okul öncesi s\u0131n\u0131flar\u0131 amaçlar\u0131n\u0131 cesaretlendirmektedir. 2000 y\u0131l\u0131 itibar\u0131yla 3183 özel anaokulunda 269.273 çocuk; 5464 resmî anaokulunda ise 256174 çocuk kay\u0131tl\u0131d\u0131r. Özel ve resmî anaokullar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra din e\u011fitimi veren, h\u0131ristiyan aile ya\u015fam\u0131n\u0131, ö\u011freten okullar, ö\u011fretmen enstitülerine ba\u011fl\u0131 uygulama anaokullar\u0131 ve Montessori okullar\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

<\/a>Almanya’da anaokullar\u0131 1840’l\u0131 y\u0131llarda görülmeye ba\u015flanm\u0131\u015f, gerçek bir okul öncesi e\u011fitim anlay\u0131\u015f\u0131 ise Frobel ile birlikte yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. 6 ya\u015fla birlikte zorunlu e\u011fitim ba\u015flamaktad\u0131r. Oyun ile e\u011fitimin öneminin vurguland\u0131\u011f\u0131 bu ülkenin bat\u0131s\u0131nda okulla\u015fma oran\u0131 % 73, do\u011fusunda ise % 96’d\u0131r. Do\u011fu Almanya ile Bat\u0131 Almanya birle\u015ftikten sonra do\u011fudaki merkeziyetçi sistemin yerini bat\u0131 sistemi alm\u0131\u015ft\u0131r. Kurumlar günlük bak\u0131mevleri (0-3 y.), anaokullar\u0131 (3-6 y.), tam gün anaokullar\u0131 (0-12 y.), 5 ya\u015f grubu çocuklar için ilkokullar içindeki anas\u0131n\u0131flar\u0131, aile bak\u0131m merkezleri (0-3 y.) ve engelli çocuklar için özel anaokullar\u0131 \u015feklinde grupland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Ö\u011fretmenler meslekî yüksekokulu veya üniversite mezunudurlar.<\/p>\n

<\/a>Belçika’da da zorunlu okula ba\u015flama ya\u015f\u0131 6’d\u0131r. Ö\u011fretmenler meslekî yüksek e\u011fitim enstitüsünden mezun olmak zorundad\u0131rlar. Okul öncesi dönemdeki çocuklar\u0131n okulla\u015fma oran\u0131 yakla\u015f\u0131k % 95’tir. Belçika federal bir devlet oldu\u011fu için e\u011fitim sisteminde devlet, bölge, komün ve Katolik kilisesi taraf\u0131ndan desteklenen kurumlar vard\u0131r. Anaokullar\u0131 paras\u0131zd\u0131r ve iste\u011fe ba\u011fl\u0131d\u0131r. S\u0131n\u0131flar genellikle ya\u015f gruplar\u0131na göre ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n

<\/a>\u0130ngiltere’de okul öncesi e\u011fitim hizmeti, resmî kurumlar, gönüllü kurulu\u015flar ve özel sektör taraf\u0131ndan verilir. Resmî kurumlara ba\u011fl\u0131 okul öncesi e\u011fitim kurumlar\u0131 ücretsizdir. Di\u011ferlerinde ise verilen hizmete ve ailenin durumuna göre ücret al\u0131n\u0131r. Bu kurumlar çok çe\u015fitli yap\u0131larda olu\u015fmu\u015ftur. Anaokullar\u0131, ana s\u0131n\u0131flar\u0131 gündüz bak\u0131mevleri, oyun gruplar\u0131, birle\u015fik okul öncesi merkezleri, aile merkezleri, bebek ve ebeveyn klüpleri gibi. \u0130ngiltere, oyuncak kütüphanelerinin en yayg\u0131n oldu\u011fu ülkedir. \u0130ngiltere de zorunlu okula ba\u015flama ya\u015f\u0131 5’tir. Ö\u011fretmenler dört y\u0131ll\u0131k üniversite veya yüksekokul mezunudur. 3-5 ya\u015f aras\u0131 okulla\u015fma oran\u0131 % 53’tür.<\/p>\n

<\/a>Hindistan’da okul öncesi e\u011fitim, devlet ve gönüllü sektör taraf\u0131ndan günlük bak\u0131m, kre\u015f ve anaokullar\u0131 ile gezici kre\u015fler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla gerçekle\u015ftirilir. Ancak \u015fehirlerin yoksul varo\u015flar\u0131nda ya\u015fayan, tar\u0131m ve ev i\u015flerinde çal\u0131\u015fmak zorunda kalan, k\u0131rsal kesimde ya\u015fayan, geçici mevsimlik i\u015fçilerin çocu\u011fu olan küçük çocuklar bu e\u011fitimden yeterince yararlanamamaktad\u0131r. Üst s\u0131n\u0131flara hizmet eden kurumlar d\u0131\u015f\u0131ndaki özel okul öncesi e\u011fitim kurumlar\u0131nda çocu\u011fun anadili kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n

<\/a>Amerika’da ulusal bir müfredat program\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 için genel amaçlar belirlenmi\u015ftir. Her eyalet kendi sistemini olu\u015fturmu\u015ftur. Küçük çocuklar\u0131n e\u011fitimi ile ilgili vak\u0131f veya birliklerin geli\u015ftirdi\u011fi programlar kullan\u0131lmaktad\u0131r. (NAEYC gibi<\/em>)<\/p>\n

<\/a>Danimarka’da 0-10 ya\u015flar\u0131nda çocu\u011fu olan annelerin % 76’s\u0131 ev d\u0131\u015f\u0131nda çal\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 için ülkede aile ve çocuklar\u0131n yarar\u0131na kanunlar ç\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f ve imkânlar sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Yerel yönetimler çocuk bak\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flamak, yürütmek ve kontrol etmekle yükümlüdürler. Tam gün anaokullar\u0131 farkl\u0131 ya\u015f gruplar\u0131 için merkezler, okul sonras\u0131 programlar ve gündüz bak\u0131mevleri vard\u0131r. Zorunlu okula ba\u015flama ya\u015f\u0131 6’d\u0131r. 3-6 ya\u015f aras\u0131 okulla\u015fma oran\u0131 ise yakla\u015f\u0131k % 100’dür. Ö\u011fretmenlerin meslekî yüksek e\u011fitim enstitüsünü bitirmeleri gerekmektedir.<\/p>\n

<\/a>Finlandiya’da da zorunlu okula ba\u015flama ya\u015f\u0131 7’dir. Ö\u011fretmenlerin üniversite mezunu olmas\u0131 gerekmektedir. 3-6 ya\u015f aras\u0131 okulla\u015fma oran\u0131 % 63’tür. Merkezî, bölgesel ve yerel yönetimler e\u011fitim çal\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 yönetir.<\/p>\n

Gündüz bak\u0131mevlerinden Sosyal Hizmetler ve Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 ile Ulusal Sosyal Yard\u0131m Kurulu; \u0130lkokullar bölgesindeki okul öncesi e\u011fitimden ise E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 ve Ulusal Genel E\u011fitim Kurulu sorumludur.<\/p>\n

<\/a>Fransa’da zorunlu okula ba\u015flama ya\u015f\u0131 6’d\u0131r. Be\u015f ya\u015f\u0131ndaki çocuklar\u0131n % 100’ü okula giderken, 3 ya\u015f\u0131n alt\u0131ndakiler için bu oran % 20’dir. Ö\u011fretmenler üniversite mezunu olmak zorundad\u0131rlar. Bu ülkede okul öncesi e\u011fitimin as\u0131l amac\u0131 yetersiz ko\u015fullarda bulunan ve annesi çal\u0131\u015fan çocuklar\u0131n ilkokula haz\u0131rlanmalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmak oldu\u011fu kadar, özel e\u011fitim gerektiren çocuklar\u0131n erken te\u015fhis ve tedavisini de sa\u011flayabilmektir.<\/p>\n

<\/a>\u0130talya’da 1827’lerde ilk çocuk bak\u0131m merkezinin kurulmas\u0131yla ba\u015flayan e\u011fitim çal\u0131\u015fmalar\u0131, ç\u0131kar\u0131lan ve düzenlenen yasalarla tüm çocuklar\u0131n e\u011fitilmeleri gerekti\u011fi vurgulanarak devam etmi\u015ftir. Zorunlu e\u011fitim ya\u015f\u0131 6’d\u0131r. 6 ay -3 ya\u015f aras\u0131 çocuklar çocuk bak\u0131m merkezlerine, 3-6 ya\u015f aras\u0131 çocuklar ise anaokullar\u0131na verilmektedir. Agazzi, Montessori ve Reggio Emilio okullar\u0131 aç\u0131lm\u0131\u015f, \u0130talyan kültürünü yans\u0131tan, sanat ve estetik konular\u0131 ile çevreye önem veren Reggio Emilio okullar\u0131 daha çok yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Oyuncak kütüphaneleri de h\u0131zl\u0131 bir geli\u015fim göstererek yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Ö\u011fretmenler üniversite mezunu olmak zorundad\u0131rlar. Devlet okullar\u0131nda çal\u0131\u015fanlar\u0131n iki y\u0131lda bir s\u0131navdan geçmeleri gerekmektedir. 3-6 ya\u015f aras\u0131 okulla\u015fma oran\u0131 % 92’dir.<\/p>\n

<\/a>\u0130sveç’de okula ba\u015flama ya\u015f\u0131 7’dir. 3-6 ya\u015fta okulla\u015fma oran\u0131 ise yakla\u015f\u0131k % 100’dür. Belediyeler, özel sektör, kooperatif ve aile birlikleri okul öncesi e\u011fitim kurumu açabilmektedirler. \u0130sveç’te de Danimarka’da da bu dönemde okuma-yazma ve matematik ö\u011fretilmemektedir. Dil geli\u015fimine çok önem verilen bu ülkede erken çocukluk e\u011fitimi yakla\u015f\u0131m\u0131 benimsendi\u011fi için ö\u011fretmenler hem okul öncesi, hem de ilkö\u011fretim birinci kademede ö\u011fretmenlik yapabilecek \u015fekilde ö\u011frenim görmektedirler.<\/p>\n

<\/a>Yunanistan’da zorunlu okula ba\u015flama ya\u015f\u0131 6’d\u0131r. 3-6 ya\u015f aras\u0131nda okulla\u015fma oran\u0131n\u0131n % 64 oldu\u011fu bu ülkede ö\u011fretmenlerin Meslek Yüksek E\u011fitim Enstitüsünden mezun olmalar\u0131 gerekmektedir. Okul öncesi e\u011fitim kurumlar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131 yeterli de\u011fildir.<\/p>\n

<\/a>Portekiz’de zorunlu okula ba\u015flama ya\u015f\u0131 6, 3-6 ya\u015f aras\u0131 okulla\u015fma oran\u0131 ise yakla\u015f\u0131k % 40’d\u0131r. Ö\u011fretmenlerin Meslek Yüksek E\u011fitim Enstitüsü mezunu olmalar\u0131 gereken bu ülkede çok çe\u015fitli kurumlar aç\u0131lm\u0131\u015f- gündüz bak\u0131m evleri, ana okullar\u0131, farkl\u0131 projeler gibi- daha sonra e\u011fitimin di\u011fer kademeleri ile de paralelle\u015ferek daha merkezî bir yönetim sistemi kazanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

<\/a>\u0130spanya’da zorunlu okula ba\u015flama ya\u015f\u0131 6’d\u0131r. 4-5 ya\u015flar\u0131 için okulla\u015fma oran\u0131 % 90, 5 ya\u015f için % 100 , 3 ya\u015f için ise yakla\u015f\u0131k % 55’dir. Ö\u011fretmenler üniversite mezunu olmak zorundad\u0131r. 0-3 ya\u015f\u0131ndaki çocuklar\u0131n gitti\u011fi okullara çocuk bahçesi, 4-5 ya\u015f\u0131ndaki çocuklar\u0131n gitti\u011fi okullara ise anaokulu denmektedir. Bu kurumlar\u0131n sorumlulu\u011fu E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131, Çal\u0131\u015fma Bakanl\u0131\u011f\u0131, Ulusal Sosyal Yard\u0131m Enstitüsü, Belediyeler ve özel kurulu\u015flar gibi çe\u015fitli kurulu\u015flar\u0131n üzerindedir.<\/p>\n

<\/a>\u0130rlanda’da da zorunlu okula ba\u015flama ya\u015f\u0131 6’d\u0131r. 4-5 ya\u015flar ilkokullar\u0131n bünyesindeki anaokullar\u0131na devam etmektedirler. Bu okullar ilkokul müdürünün sorumlulu\u011fu alt\u0131ndad\u0131r. 5 ya\u015f grubu çocuklarda okulla\u015fma oran\u0131 % 100 iken, 4 ya\u015f için bu oran % 50’ye dü\u015fmektedir. Ö\u011fretmenlerin üniversite mezunu olmalar\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n

UNICEF’in 2004 y\u0131l\u0131 Dünya Çocuklar\u0131n\u0131n Durumu Raporu’na göre okul öncesinde e\u011fitim almak k\u0131z çocuklara erkeklerden görece daha fazla yararl\u0131 olmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca unutmamak gerekir ki, okul öncesi e\u011fitim, aile içi ili\u015fkilerin ve ard\u0131ndan da toplumsal cinsiyet kal\u0131plar\u0131n\u0131n sorgulanabilece\u011fi ilk noktad\u0131r.<\/p>\n

Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, ev d\u0131\u015f\u0131 uygun bir bak\u0131m\u0131n çocu\u011fun okula haz\u0131rlanmas\u0131 aç\u0131s\u0131ndan özellikle önemli olabilece\u011fini göstermektedir.<\/p>\n

<\/a>Nepal’de çocuklarla ilgili olarak yak\u0131nlarda yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rma, yayg\u0131n okul öncesi e\u011fitim kurumlar\u0131na devam eden çocuklar\u0131n % 90’\u0131n\u0131n ilkokula ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131, buna kar\u015f\u0131l\u0131k okul öncesi e\u011fitim kurumlar\u0131na gitmeyenler aras\u0131nda bu oran\u0131n % 70’e dü\u015ftü\u011fünü göstermi\u015ftir. Belki de daha çarp\u0131c\u0131 olan \u015fudur: \u0130kinci gruptakilere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda birinci gruptakilerin yüzde 80’i okullar\u0131na devam ederken, di\u011fer gruptan olup okuluna devam edenlerin oran\u0131 ancak % 40’t\u0131r. 
\nÇocuklar\u0131m\u0131z\u0131n erken ya\u015flarda do\u011fru e\u011fitimi alabilmeleri için yapmam\u0131z gereken, sivil bir birey, özel sektör veya kamuda çal\u0131\u015fan bir yurtta\u015f olarak elimizden gelenin en iyisini yapmak üzere harekete geçmektir.<\/p>\n

KAYNAKLAR<\/em><\/strong><\/u>
\nAcarlar,F.,1994 “ \u0130srail’de E\u011fitim”. Okul Öncesi E\u011fitimcileri \u0130çin El Kitab\u0131”. Editör: \u015eule Bilir. Ya-Pa Yay. s.176-180, \u0130stanbul.
\nMyers,R., 1996. “Hayatta Kalan Oniki” AÇEV Yay\u0131n No:5, \u0130stanbul.
\nOktay,A.,1999.“Ya\u015fam\u0131n Sihirli Yollar\u0131: Okul Öncesi Dönem”. Epsilon Yay\u0131nlar\u0131, \u0130stanbul.
\nOktay,A.,2003.“Kurum Merkezli Erken Çocukluk E\u011fitimi”. AÇEV, MEB, UNICEF, ERG i\u015fbirli\u011fiyle düzenlenen Erken Çocukluk E\u011fitimi Politikalar\u0131: Yayg\u0131nla\u015fma, Yöneti\u015fim ve Yap\u0131lar Toplant\u0131s\u0131 Raporu, Ankara.
\nOMEP, 2000. “Fact Sheets of Early Care and Education in Asia and The Pacific”. OMEP Raport, Singapore.
\nÖver, F.A., \u0130ncesulu, A., Gözaçan, E. ve Erdo\u011fan, \u0130. 2005. “Danimarka ve \u0130sveç E\u011fitim Sistemleri” Editör: \u0130rfan Erdo\u011fan. Özel Okullar Birli\u011fi Yay\u0131n\u0131, \u0130stanbul 2004.
\nPoyraz, H., ve Dere, H., 2001. “Okul Öncesi E\u011fitimin \u0130lke ve Yöntemleri” An\u0131 Yay., Ankara.
\nRao, N. and Koong. M., 2004. “Early Childhood Education and Care in Hong Kong”. OMEP Hong Kong Yay\u0131n\u0131, Hong Kong.
\nTemel, F., 2004. “Dünya’da ve Türkiye’de Okul Öncesi E\u011fitim” Okul Öncesi E\u011fitimin \u0130lke ve Yöntemleri. Anadolu Üniversitesi Yay. No:1219. Aç\u0131k Ö\u011fretim Fakültesi Yay. No: 699, Eski\u015fehir.
\nUNICEF, 2004. “Dünya Çocuklar\u0131n\u0131n Durumu” UNICEF Yay\u0131n\u0131, Ankara.
\nUNESCO, 2003. “Situation Analysis of Education in Iraq” UNESCO Yay\u0131n\u0131, Paris.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"