Prof. Dr. Sevinç Yücecan
\nYak\u0131ndo\u011fu Üniversitesi
\nBeslenme ve Diyetetik Bölüm Ba\u015fkan\u0131<\/p>\n
<\/p>\n
Beslenme ya\u015fam\u0131n her döneminde sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n temelini olu\u015fturur.<\/p>\n
Optimal beslenmede; “minumun hastal\u0131k riski, maksimum iyi hal\/sa\u011fl\u0131k “dolay\u0131s\u0131yla “maksimum sa\u011fl\u0131kl\u0131 ya\u015fam” hedeflenmektedir.<\/p>\n
Besin seçiminde çe\u015fitlilik, optimal beslenme ve sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n temelidir.<\/strong><\/p>\n Vücudumuz her gün çe\u015fitli besin ögelerine ve di\u011fer sa\u011fl\u0131kl\u0131 ögelere gereksinim duyar. Yiyecek ve içeceklerin ço\u011fu birden fazla besin ögesi içermekte fakat hiçbiri hepsini içermemektedir. Vücudun gereksinimi olan bu ögeleri yeterli miktarda almak için her ö\u011fünde dört ana besin grubundan çe\u015fitli besinleri seçerek tüketmek gerekir.<\/p>\n Her ö\u011fünde almam\u0131z gereken dört temel besin grubundan biri süt ve süt ürünleridir. Bu gruptaki besinler vücudumuz için gerekli kalsiyum ve vitamin B2’ nin en iyi kayna\u011f\u0131d\u0131rlar. Kemik sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 için gerekli olan kalsiyum, süt grubu besinler tüketilmeden sa\u011flanamaz. Bu grup ayr\u0131ca protein, fosfor ile B2 ve B12 vitamininden zengindir. <\/p>\n Ba\u015fta yeti\u015fkin kad\u0131nlar, çocuklar ve gençler olmak üzere tüm ya\u015f gruplar\u0131n\u0131n bu grubu her gün tüketmesi gerekir. Tüketilmesi önerilen miktar yeti\u015fkinler için günde 2 Süt proteini iyi kalite bir proteindir. <\/strong><\/p>\n Proteinler, büyüme için elzemdir. Vücudun tüm hücrelerinin büyük bir bölümü proteinlerden yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve bu hücreler sürekli olarak de\u011fi\u015fip yenilenir. Vücut proteinlerinin olu\u015fumu için kaynak, yiyeceklerin içinde bulunan proteinlerdir. Süt proteinleri %78-80 oran\u0131nda vücut proteinine dönü\u015febilmektedir. Sindirilebilirlikleri ise %90 ‘ n\u0131n üzerindedir.<\/p>\n \u0130nsan vücudu proteinlerin yap\u0131ta\u015f\u0131 olan amino asitleri yapamad\u0131\u011f\u0131 gibi, amino asitleri birinden di\u011ferine çevirebilmekte s\u0131n\u0131rl\u0131 bir yetene\u011fe sahiptir. Vücudun di\u011fer amino asitleri kullanarak yapamad\u0131\u011f\u0131 bu amino asitlerin besinlerle aynen ve gereksindi\u011fi kadar al\u0131nmas\u0131 zorunludur. Süt ve süt ürünlerinin elzem amino asit bile\u015fimleri vücut gereksinmesine uygundur. Süt elzem amino asitlerden özellikle lizin aç\u0131s\u0131ndan zengindir. Süt ve ürünlerinin tah\u0131l ürünleri ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ile tah\u0131llar\u0131n elzem amino Kalsiyum kemik ve di\u015flerin yap\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131r. Kemiklerin yap\u0131s\u0131na girerek uzamas\u0131n\u0131 ve güçlenmesini sa\u011flar. Çocuklarda yetersiz kalsiyum al\u0131m\u0131 büyümeyi etkileyebilir. <\/strong><\/p>\n A\u011f\u0131r yetersizlik durumunda yeti\u015fkinlikte eri\u015febilecekleri maksimum boya ula\u015famazlar. Ya\u015fam boyunca, hafif yetersizlik durumlar\u0131nda bile kemik yo\u011funlu\u011fu etkilenebilir, kemik kay\u0131plar\u0131 olu\u015fabilir, osteoporoz riski artabilir ve kolay kemik k\u0131r\u0131klar\u0131n\u0131n görüldü\u011fü hastal\u0131klar olu\u015fabilir. Yetmi\u015f ya\u015f\u0131ndaki tüm kad\u0131nlar\u0131n %30-40’\u0131 osteoporozu gösteren en az\u0131ndan bir k\u0131r\u0131\u011fa sahiptir. Süt gibi proteinden zengin besinlerin fosfor içerikleri de yüksektir. Fosfor; hücrelerde enerji üretimine yard\u0131m eder, organlardaki enerji metabolizmas\u0131n\u0131n ana düzenleyicisidir, kalsiyumdan sonra kemik ve di\u015flerin temel bile\u015fenidir, vücutta hücre yenilenmesi ve ço\u011falmas\u0131n\u0131 kontrol eden DNA ve RNA’n\u0131n bir parças\u0131d\u0131r. Kalsiyum emiliminde kalsiyumun fosfora oran\u0131 (Ca:P) çok önemlidir. Süt ve süt ürünleri vitamin B2 ’ nin en zengin kaynaklar\u0131d\u0131r. Vitamin B2; vücudun bütün hücrelerinde enerji olu\u015fumuna ve organizmam\u0131zda triptofan amino asitinden niasin olu\u015fumuna yard\u0131m eder. Türkiye’de okul ça\u011f\u0131 çocuklar\u0131 aras\u0131nda vitamin B2 yetersizli\u011fi çok yayg\u0131nd\u0131r. Marmara, \u0130ç Anadolu ve Do\u011fu Anadolu Bölgelerinde yerle\u015fim merkezi ayr\u0131m\u0131 olmaks\u0131z\u0131n 7-17 ya\u015f gurubu k\u0131z ve erkek çocuklar\u0131 üzerinde yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmada üç bölge genelinde B2 vitamini yetersizlik yüzdesi %82.9 Süt ve ürünleri tüm vücut hücrelerinde bulunan B12 vitamininden zengindir. <\/strong><\/p>\n B12 vitamini k\u0131rm\u0131z\u0131 kan hücrelerinin yap\u0131m\u0131nda görev al\u0131r, vücutta ya\u011f asitlerinin ve baz\u0131 amino asitlerin kullan\u0131lmas\u0131na yard\u0131m eder.<\/p>\n Süt ve süt ürünleri tüketiminin kan bas\u0131nc\u0131n\u0131 dü\u015fürdü\u011fü ve hipertansiyon riskini azaltt\u0131\u011f\u0131 bildirilmi\u015ftir.<\/strong><\/p>\n Yüksek kan bas\u0131nc\u0131 (hipertansiyon), en önemli sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131ndan biridir. Yüksek kan bas\u0131nc\u0131; kardiyovasküler hastal\u0131klar, kalp krizi ve böbrek hastal\u0131klar\u0131 riskini art\u0131r\u0131r. Yap\u0131lan bir çal\u0131\u015fmada hipertansiyonlu bireylere k\u0131yasla daha fazla süt tüketen 5000 erke\u011fin kan bas\u0131nc\u0131. Normal s\u0131n\u0131rlar içerisinde bulunmu\u015ftur. Sütte bulunan peptitler (molekül a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 dü\u015fük bir protein bile\u015fi\u011fi) ve çe\u015fitli minerallerin ( kalsiyum, sodyum, potasyum, magnezyum) kan bas\u0131nc\u0131n\u0131 dü\u015fürücü etkisi oldu\u011fu bildirilmi\u015ftir. Hamileler üzerinde yap\u0131lan bir çal\u0131\u015fmada süt ve süt ürünleri tüketimine ba\u011f\u0131nt\u0131l\u0131 olarak yüksek kalsiyum al\u0131m\u0131n\u0131n hamileli\u011fin ilk 20 haftas\u0131nda gestasyonel hipertansiyon ( hamileli\u011fe ba\u011fl\u0131 yüksek bas\u0131nç) riskini azaltt\u0131\u011f\u0131 belirlenmi\u015ftir. Yine ya\u011fdan fakir, sebze-meyve ve sütten zengin bir diyet tüketen 450 yeti\u015fkin üzerinde yap\u0131lan bir çal\u0131\u015fmada 2 hafta içinde kan bas\u0131nc\u0131n\u0131n önemli düzeyde dü\u015ftü\u011fü belirlenmi\u015ftir. Sonuç olarak; dü\u015fük ya\u011fl\u0131, sebze ve meyveden zengin, yar\u0131m ya\u011fl\u0131 süt ve süt Sütteki patojen mikroorganizmalar\u0131n vejetatif formlar\u0131n\u0131n tamam\u0131n\u0131n, di\u011fer mikroorganizmalar\u0131n büyük bir k\u0131sm\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131 indirmek ve raf ömrünü uzatmak amac\u0131yla pastorizasyon ve UHT \u0131s\u0131l i\u015flem süreçleri uygulanmakta, elde edilen sütlerin kapal\u0131 bir sistemde ve steril ko\u015fullar alt\u0131nda aseptik karton kutulara dolumu yap\u0131lmaktad\u0131r. Bu kutular\u0131n özelli\u011fi nedeniyle de kapal\u0131 ambalajdaki süte d\u0131\u015fardan mikroorganizma giri\u015fi olas\u0131 de\u011fildir. Bu kutular ayr\u0131ca sütü, \u0131s\u0131 ve \u0131\u015f\u0131k ve havan\u0131n olumsuz etkilerine Prof. Dr. Sevinç Yücecan Yak\u0131ndo\u011fu Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik Bölüm Ba\u015fkan\u0131 Beslenme ya\u015fam\u0131n her döneminde sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n temelini olu\u015fturur. Optimal […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[354,361,373,372,542,366,376,365,473],"tags":[],"class_list":["post-399","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-anne-baba","category-anne-babalara-oneriler","category-bebek-gelisimi","category-bebek-sagligi","category-beslenme","category-cocuk-beslenmesi","category-cocuk-gelisimi","category-cocuk-sagligi","category-inceleme-arastirma-makale"],"yoast_head":"\r\n
\nporsiyon, çocuk-genç-gebe-emzikli ve post menopoz kad\u0131nlar için ise günde 3-4 porsiyondur. Bir büyük su barda\u011f\u0131 süt veya yo\u011furt, iki kibrit kutusu büyüklükte peynir, bir küçük kase muhallebi veya sütlaç bir porsiyon kabul edilir.<\/p>\n
\nasitlerindeki dengesizlik giderilebilir. Kalsiyum için en iyi kaynak süt ve ürünleridir. Bir su barda\u011f\u0131 süt (200 cc) 240 mg civar\u0131nda kalsiyum içerir. Kalsiyumu ilaç olarak almak yerine süt, yo\u011furt olarak her ö\u011fünde almak daha iyidir . Özellikle çocukluk ve gençlikte süt içimi sadece büyüme için de\u011fil, genetik s\u0131n\u0131rlar içinde kemik kütlesinin en yüksek düzeye ç\u0131kmas\u0131, ya\u015fl\u0131l\u0131kta kemik kay\u0131plar\u0131n\u0131n en aza indirilerek kemik sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumas\u0131 için de yararl\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\nKemiklerde ya\u015fla birlikte olu\u015fan kay\u0131plar\u0131 yava\u015flat\u0131r. Kalp kaslar\u0131n\u0131n kas\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak kalbin atmas\u0131n\u0131, normal sinir fonksiyonlar\u0131n\u0131n devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flar. Kanama durumlar\u0131nda kan\u0131n p\u0131ht\u0131la\u015fma i\u015flevini yerine getirir . Sütte bulunan kalsiyumun kan kolesterol düzeyini dü\u015fürücü etkisi (hipokolesterolemik etki) vard\u0131r. Ayr\u0131ca kalsiyum; dokulardaki kolesterolü toplayarak d\u0131\u015far\u0131 at\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan HDL-kan kolesterolü sentezini art\u0131r\u0131r. Kalsiyumun hipertansiyonun önlenmesi ve tedavisi üzerine de olumlu etkisi vard\u0131r.
\nKalsiyum gereksinimi hayat\u0131n her devresinde farkl\u0131l\u0131k gösterir. H\u0131zl\u0131 büyümenin oldu\u011fu devrelerde, gebelik ve emziklilik dönemlerinde kalsiyum gereksinimi artar. Ancak her ya\u015f döneminde yeterli miktarda kalsiyumun al\u0131m\u0131na özen göstermek gerekir.<\/p>\n
\nKalsiyumun kullan\u0131m\u0131 için Ca:P oran\u0131n\u0131n 1:1 ile 1:2 aras\u0131nda olmas\u0131 önerilmektedir. Diyette etin çok olmas\u0131 fosfor al\u0131m\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r, kalsiyum al\u0131m\u0131n\u0131 azalt\u0131r. Kalsiyum ve fosforu e\u015fit oranlarda bulunduran süt ile, fosfora k\u0131yasla daha fazla kalsiyum içeren sebze ve meyvenin diyette yeterince yer almas\u0131 bu dengesizli\u011fi önler.<\/p>\n
\ngibi çok yüksek oranda saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar ara\u015ft\u0131rmaya al\u0131nan çocuklar\u0131n yiyecek tüketim s\u0131kl\u0131klar\u0131 incelendi\u011finde vitamin B2 için en zengin kaynak olarak gösterilen süt ve süt ürünlerinin tüketim s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir porsiyonu geçmedi\u011fini izlemi\u015flerdir. Ayr\u0131ca riboflavin yetersizli\u011finin
\nplazma homosistein konsantrasyonu yükselterek kardiyovasküler hastal\u0131k riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ileri sürülmü\u015ftür.<\/p>\n
\nürünlerinin tüketimi kan bas\u0131nc\u0131n\u0131 önemli düzeyde dü\u015fürmekte ve yüksek kan bas\u0131nc\u0131 olu\u015fum riskini azaltmaktad\u0131r.<\/p>\n
\nkar\u015f\u0131 da korur. Sütün bozulmas\u0131na neden olan bakterilerin i\u015flem sayesinde yok edilmesi ve ambalaj sayesinde d\u0131\u015fardan giri\u015finin önlenmesi sonucunda süt uzun ömürlü olur. Her iki pastörize sütte kesinlikle hiçbir katk\u0131 maddesi yoktur. Sa\u011fl\u0131kl\u0131, do\u011fal ve hijyeniktirler.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"