Eskiden dayakla çocu\u011fu disiplin etmek çocuk yeti\u015ftirmenin do\u011fal bir parças\u0131yd\u0131. Gerek evlerde anne babalar taraf\u0131ndan uygulans\u0131n, gerekse okullarda ö\u011fretmenler taraf\u0131ndan uygulans\u0131n çocu\u011fa at\u0131lan dayak “cennetten ç\u0131kma” kabul edilirdi. Günümüzde çocuk dövmenin, biz bunu “fiziksel istismar” olarak tan\u0131ml\u0131yoruz ki, çocuklar (veya uygulanan herhangi bir ki\u015fi) üzerindeki negatif psikolojik etkileri art\u0131k bilinmekte. Bugün bu yaz\u0131da dikkat çekmek istedi\u011fim konu, baz\u0131 anne babalar taraf\u0131ndan “hafifçe vurma” olarak nitelendirilen disiplin uygulamalar\u0131.<\/p>\n
Gerçekten oldukça \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131; isteyerek ve planlayarak çocuk sahibi olmu\u015f, sosyo-ekonomik seviyesi yüksek, kendileri e\u011fitimli olan ve çocuk e\u011fitiminden de anlayan (veya anl\u0131yor görünen), akl\u0131 selim insanlardan duyuyoruz bazen: “vallahi beni öyle çok k\u0131zd\u0131rd\u0131 ki poposuna \u015föyle bir tane indiriverdim”… veya bazen oldukça kendinden emin: “efendim bir yaramazl\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131 zaman, özellikle kendisine zarar verecek bir davran\u0131\u015fta bulundu\u011fu zaman bunun zararl\u0131 oldu\u011funu anlatmak için \u015föyle eline bir iki kez vuruyorum ama ac\u0131tmadan” Belki de fiziksel olarak zarar vermedi\u011fi için, psikolojik olarak ta negatif bir etkisi olmayaca\u011f\u0131 san\u0131lan bu disiplin uygulamalar\u0131 gerçekte ciddi anlamda hatal\u0131 anne baba tutumlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Çocuklar\u0131m\u0131za bu hayatta ö\u011fretmek istedi\u011fimiz \u015feylerden biri öfke dürtülerimizi nas\u0131l kontrol etmemiz gerekti\u011fi olmal\u0131d\u0131r. Vurma eylemini bizzat gerçekle\u015ftirerek bunu elbetteki ö\u011fretemeyiz. Çocuklar\u0131m\u0131za bu davran\u0131\u015fla ö\u011fretti\u011fimiz tek \u015fey vurman\u0131n kabul edilebilir bir davran\u0131\u015f oldu\u011fudur. Onlar\u0131n alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 “büyükler çocuklara veya güçlüler zay\u0131flara vurabilirler” mesajlar\u0131d\u0131r. Çocuklar için büyükleri özellikle de do\u011fruluk timsali olarak gördükleri anne babalar\u0131 ne yaparsa do\u011frudur ve onlar anne babalar\u0131n\u0131 taklit ederek büyür ve geli\u015firler. Bir k\u0131z çocu\u011fu annesinin topuklu ayakkab\u0131lar\u0131n\u0131 giymeye merakl\u0131d\u0131r; bir erkek çocu\u011fu babas\u0131n\u0131 tra\u015f olurken görür ve kendisi de tra\u015f olma oyununu oynamaya ba\u015flar. Aynen bu örneklerde oldu\u011fu gibi çocuklar elbetteki vurma davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 da taklit etmeye ba\u015flarlar. Bunu oyunlar\u0131nda kullan\u0131r, sonra da gerçek hayata geçirerek arkada\u015flar\u0131 veya karde\u015fleri, yani özellikle kendinden küçük veya zay\u0131f olanlar üzerinde uygulamaya ba\u015flarlar, yani aynen anne babas\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi… Böylece davran\u0131\u015f problemleri ba\u015f gösterebilir. “Bu çocuk karde\u015fiyle hiç geçinemiyor”lar ba\u015flar, yuvaya veya okula gidiyorsa “geçimsiz çocuk, uyumsuz çocuk” gibi etiketler edinmeye ba\u015flayabilir. Hayata yuva döneminden bu \u015fekilde ba\u015flam\u0131\u015f bir çocuk için sosyal güçlükler birbirini kovalayabilir. Bu senaryo elbetteki bütün “hafif derecede dayak yemi\u015f” çocuklar için geçerlidir demek yanl\u0131\u015f olur fakat bu tip bir risk her zaman hem de yüksek bir olas\u0131l\u0131kla vard\u0131r.<\/p>\n
Ayr\u0131ca çocuklar\u0131n edindi\u011fi bir ba\u015fka mesaj da problemlerin kaba kuvvetle çözülmesinin uygun oldu\u011fudur. Ortada bir sorun varsa bunu çözmenin yollar\u0131ndan biri de vurmak olabilir, neden olmas\u0131n, zaten anne babas\u0131 da bu yolu kullanmaktad\u0131r. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalara göre dayakla büyümü\u015f çocuklar yeti\u015fkin olduklar\u0131nda çocuklar\u0131n\u0131 büyütürken bu yöntemi kullan\u0131rlar. Böylece bu döngü nesillerce devam edip durur.<\/p>\n
Bu e\u011fitimli aileler çocuklar\u0131na sevgi göstermenin çocu\u011fun özgüven geli\u015fimi aç\u0131s\u0131ndan ne kadar önemli oldu\u011funu bilirler. Bu sevgiyi de gerçekten verebiliyor olabilirler. Fakat arada s\u0131rada belki bilinçli belki de kendilerine hakim olamayarak vurmalar\u0131na “ben çocu\u011fumu seviyorum ve ona bu sevgimi gösteriyorum, arada s\u0131rada vurmalar\u0131m onu hiç etkilemez” derler. Biz buna psikolojide “rasyonalizasyon veya hakl\u0131 ç\u0131karma savunma mekanizmas\u0131” diyoruz. Ad\u0131 üstünde yapt\u0131klar\u0131 yanl\u0131\u015f\u0131 rasyonalize ederler. Bu savunma baz\u0131 çocuklar için do\u011fru olabilir. Fakat çocuklar kendilerini ac\u0131tan bir mesaj\u0131, bir de gerçekle\u015fen vurma davran\u0131\u015f\u0131 öfke doluysa sevgi mesaj\u0131ndan daha fazla al\u0131rlar ve ak\u0131llar\u0131nda daha fazla kal\u0131r. Hayatta en sevdiklerinden gelen böyle bir mesaj çocuklar\u0131n kafas\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131r, anne babaya kar\u015f\u0131 duyduklar\u0131 güveni sarsar. Dolay\u0131s\u0131yla hayata ve insanlara kar\u015f\u0131 duyduklar\u0131 güven de sars\u0131l\u0131r, art\u0131k dimdik durduklar\u0131 zemin kayganla\u015f\u0131r, otorite kar\u015f\u0131s\u0131nda korku duyan aciz çocuklar haline gelirler. Ne de olsa en sevdikleri böyle \u015feyler yapabiliyorsa herkes yapabilir…. Öte yandan özgüvenleri ve kendilerine olan sayg\u0131lar\u0131 da sars\u0131l\u0131r. Çünkü bu tür bir davran\u0131\u015f elbetteki gülümseyerek yap\u0131lmaz. Vurma davran\u0131\u015f\u0131yla birlikte çok muhtemel yap\u0131lan di\u011fer yanl\u0131\u015flardan biri de kullan\u0131lan sözlerdir. Örne\u011fin “seni yaramaz, ba\u015fbelas\u0131 çocuk” gibi yaftalar, “bak hemen do\u011fru dürüst davranmaya ba\u015flamazsan seni b\u0131rak\u0131p giderim”; “bak bir daha seni hiç sevmem, annen olmam” gibi sözler de vurmalara eklenince çocuk için çok daha fazla y\u0131k\u0131c\u0131 olur elbetteki. Çocuk anne babas\u0131 ba\u015fta olmak üzere etraf\u0131ndaki ki\u015filer onu nas\u0131l alg\u0131l\u0131yorsa o da kendisini öyle alg\u0131lar. Ayr\u0131ca çocuk yeti\u015ftirmedeki en büyük hatad\u0131r belki de “sadece iyi çocuk oldu\u011fu zaman sevilebilece\u011fi yoksa sevilmeye lay\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131” mesaj\u0131…. Çocuk anne babas\u0131 taraf\u0131ndan her zaman ve her ko\u015fulda sevilece\u011fini fakat baz\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n uygun olmayabilece\u011fi ve bu davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n kabul görmeyece\u011fi ama sevilmeye devam edilece\u011fi gerçe\u011fini içine sindirerek büyümelidir.<\/p>\n
Psikolojik anlamda dü\u015fünüldü\u011fünde daya\u011f\u0131n hafifi a\u011f\u0131r\u0131 olmaz. Fiziksel olarak ta olmaz asl\u0131nda. “Hafif dayak” yöntemi kullan\u0131lmaya devam edilip te, art\u0131k çocuk sözel olarak kontrol edilemedikçe gittikçe a\u011f\u0131rla\u015fmaya ba\u015flayabilir. Hangi noktada art\u0131k elin ayar\u0131n\u0131n kaçt\u0131\u011f\u0131n\u0131 anne baba kendisi bile farkedemeyebilir.<\/p>\n
Ayr\u0131ca i\u015fin bir de etik yönü var. \u0130ster yeti\u015fkin olsun, isterse de çocuk olsun bir insan\u0131n vücudu kendisine aittir. Anne baba olmak çocu\u011fun vücudunun da sahibi olmak ve bu vücuda istedi\u011fini yapma hakk\u0131na sahip olmak anlam\u0131na gelmez. Çocu\u011fun vücudu kendisine aittir. Onu en güzel \u015fekilde kullanmak onun en do\u011fal hakk\u0131d\u0131r. Ufac\u0131k elleri, ayaklar\u0131, ufac\u0131k vücutlar\u0131 vurulmak için de\u011fil “ke\u015ffetmek” için vard\u0131r.<\/p>\n
Hiçbir çocuk, hiçbir davran\u0131\u015f vurulmay\u0131 haketmez. Mutlaka ve mutlaka do\u011frular\u0131 ö\u011fretmek için vurmaktan ba\u015fka bir yöntem her zaman vard\u0131r. Bir do\u011fru asla bir yanl\u0131\u015fla ö\u011fretilemez. E\u011fer siz de vuran anne babalardan biri iseniz annelik babal\u0131k yöntemlerinizi gözden geçirmelisiniz. Öncelikle ki\u015filik yap\u0131n\u0131z\u0131, altta yatan nedenleri dü\u015fünebilirseniz: Dürtüsel yani dürtülerine hakim olamayarak bu davran\u0131\u015flar\u0131 sergileyen birer anne baba olabilirsiniz; çocu\u011fun dönemsel geli\u015fimlerini veya kapasitesini bilmiyor olabilirsiniz; e\u011fer dayak hafifse zarar vermez diye dü\u015fünüyor olabilirsiniz (ama art\u0131k bu yaz\u0131y\u0131 okudunuzJ<\/span><\/font><\/font>); kendinizi çok çabuk kaybediyor olabilirsiniz, vb. O zaman yapaca\u011f\u0131n\u0131z \u015fey basit: hemen dayakla çocuk yeti\u015ftirmeye bir son verip profesyonel yard\u0131m alarak annelik babal\u0131k becerilerinizi geli\u015ftirebilirsiniz. Siz de çocuklar\u0131n\u0131zla sorunlar\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 sayg\u0131 ve sevgi çerçevesinde çözebilirsiniz.<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Eskiden dayakla çocu\u011fu disiplin etmek çocuk yeti\u015ftirmenin do\u011fal bir parças\u0131yd\u0131. Gerek evlerde anne babalar taraf\u0131ndan uygulans\u0131n, gerekse okullarda ö\u011fretmenler taraf\u0131ndan […]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":310,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[353,357,362,354,476,550,361,465,355,466,553,364,376,447,365,446,464,445,401,461,402],"tags":[],"class_list":["post-309","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aile-aile","category-aile-ici-huzursuzluk-ve-problemler","category-ailede-siddet","category-anne-baba","category-anne-baba-egitimi","category-anne-cocuk","category-anne-babalara-oneriler","category-anne-cocuk-iliskisi","category-baba-cocuk","category-baba-cocuk-iliskisi","category-cocuk-egitimi-cocuk","category-cocuk-egitimi","category-cocuk-gelisimi","category-cocuk-psikolojisi","category-cocuk-sagligi","category-cocukla-iletisim","category-cocuklarda-odul-ceza","category-cocukta-disiplin","category-koruyucu-aile","category-kural-koymak","category-kural-ve-sinir-koyma"],"yoast_head":"\r\n