Geli\u015fim basamaklar\u0131 boyunca çocu\u011fun hareketlerine düzen getiren, zihinsel, bedensel ve psiko-sosyal geli\u015fimlerinde yard\u0131mc\u0131 olan, hayal gücünü, yarat\u0131c\u0131 yeteneklerini geli\u015ftiren tüm oyun malzemeleri oyuncak olarak tan\u0131mlanabilir.<\/p>\n
Oyuncaklar, çocu\u011fun do\u011fal yeteneklerini geli\u015ftiren, böylelikle de büyük bir e\u011fitimsel i\u015flevi yerine getiren oyun malzemeleridir.<\/p>\n
Yine oyuncaklara bireyin toplum ve çevreyle olan ili\u015fkilerini düzenleyen bir araçlar sistemi gözüyle bak\u0131labilir. <\/p>\n
Oyuncaklar çocuklar\u0131n çe\u015fitli renk, boyut ve \u015fekilleri kavramalar\u0131na, say\u0131sal ve yaz\u0131nsal kavramlardan haberdar olmalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olur. Geli\u015fimin her kesimini uyarmalar\u0131 aç\u0131s\u0131ndan oyuncaklar farkl\u0131 ya\u015f ve zihin düzeyindeki tüm çocuklar için gereklidir.<\/p>\n
Oyun malzemesine ili\u015fkin çe\u015fitli s\u0131n\u0131fland\u0131rmalar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu s\u0131n\u0131fland\u0131rmalardan birine göre, oyun malzemesi be\u015f ana grupta ele al\u0131nabilir:<\/p>\n
Birinci malzeme grubu, çocu\u011fun etraf\u0131n\u0131 saran d\u0131\u015f dünyay\u0131 tan\u0131mas\u0131 ve deneyim kazanmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olur. Bunlar\u0131n en önemlileri su, kum, toprak, çamur ve boyalard\u0131r.<\/p>\n
\u0130kinci grup malzeme, çocu\u011fun yarat\u0131c\u0131 yetene\u011fini ve kendi kendini yönetebilme arzusunu uyaran, çamur, boya ve tebe\u015firlerdir.<\/p>\n
Üçüncü grup, çocu\u011fun hayal gücünü uyaran bebek, bebek elbiseleri ve hayvanlard\u0131r.<\/p>\n
Dördüncü grup, çocu\u011fun yeti\u015fkin becerilerini kazanmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olan f\u0131rça, süpürge, küçük ev e\u015fyas\u0131 gibi model oyuncaklard\u0131r.<\/p>\n
Be\u015finci grup, çocu\u011fun bedensel ve zihinsel yeteneklerinin geli\u015fimine do\u011frudan do\u011fruya yard\u0131mc\u0131 olan jimnastik gereçleriyle, in\u015fa oyuncaklar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Oyunlar\u0131n ya\u015f ve cinsiyete göre farkl\u0131l\u0131k gösterdi\u011fini ileri süren uzmanlar, ayn\u0131 ayr\u0131m\u0131 oyuncak içinde kabul ederler.<\/p>\n
Ba\u015flang\u0131çta çocuk, ses, \u015fekil ve renklere kar\u015f\u0131 duyarl\u0131d\u0131r. Böylelikle ilk aylar\u0131n oyuncaklar\u0131n\u0131, görsel ve i\u015fitsel duyulara yönelen oyuncaklar olu\u015fturur. 0-18 ayl\u0131k çocuklar\u0131n oyuncaklar\u0131 k\u0131r\u0131lmayan, yumu\u015fak, emniyetli ve tercihen y\u0131kanabilir cinsten olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
18. aydan itibaren çocuk dünyas\u0131nda, “ke\u015fif” ve “icat” evreleri önemli bir yer tutar. Bu nedenle çocuklar, farkl\u0131 boyutlardaki bloklar\u0131 in\u015fa etmekten ve çevrelerindeki çe\u015fitli oyuncaklar\u0131 birle\u015ftirerek \u015fekil olu\u015fturmaktan büyük haz duyarlar.<\/p>\n
E\u011fitimsel de\u011feri büyük olan oyun malzemelerinden biri de, “su” dur. Dokunma duyusunun geli\u015fimini sa\u011flayan önemli bir oyun arac\u0131 olan su, ayn\u0131 zamanda çocu\u011fa büyük bir haz verir. Deneyim ve ke\u015fif olanaklar\u0131 sa\u011flayan su sayesinde utangaç çocuk uyar\u0131l\u0131r, sald\u0131rgan çocuk sakinle\u015fir. Su, ayr\u0131ca çocu\u011fun uzun süre dikkatini bir konu üzerinde toplamas\u0131na da yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n
Kum ve su 2 ya\u015f\u0131ndan itibaren tüm ya\u015flar için temel oyun malzemeleridir.<\/p>\n
OYUNCAK SEÇ\u0130M\u0130<\/strong><\/p>\n Ülkemizde oyuncak seçimi konusunda, üç farkl\u0131 sosyo-ekonomik ve kültürel çevreden seçilen 270 çocuk, 240 anne-babayla 52 eczac\u0131 ve oyuncakç\u0131dan olu\u015fan 562 dene\u011fe uygulanan 3 ayr\u0131 anketle gerçekle\u015ftirilen ara\u015ft\u0131rmada elde edilen bulgular\u0131 \u015föyle özetleyebiliriz: <\/p>\n Çocuklar taraf\u0131ndan tercih edilen renkler s\u0131ras\u0131yla; k\u0131rm\u0131z\u0131, sar\u0131, ye\u015fil ve mavidir.<\/p>\n Oyuncak, en çok 4-6 ya\u015f, yani okul öncesi çocuklar\u0131 için sat\u0131n al\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n Anne babalar, k\u0131z ve erkek çocuklar\u0131na cinsiyet fark\u0131 gözetmeksizin oyuncak sat\u0131n almaktad\u0131rlar.<\/p>\n Anne babaya göre oyuncak seçiminde en önemli etken, oyunca\u011f\u0131n ya\u015f ve zihin gücüne uygun olmas\u0131yla ihtiyac\u0131na cevap vermesiyken; oyuncakç\u0131ya göre harekettir.<\/p>\n Oyuncak, anne babalara göre gerekti\u011fi zaman, oyuncakç\u0131lara göre y\u0131lba\u015flar\u0131nda daha çok sat\u0131n al\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n Parasal olanaklar el verdi\u011fi takdirde ithal oyuncaklar tercih edilmektedir.<\/p>\n Anne ve babalar, gerek oyunun, gerekse oyunca\u011f\u0131n i\u015flev ve önemini takdir etmektedirler. Ana babalar\u0131n büyük bir bölümü, çocuklar\u0131yla oyun oynamaya zaman ay\u0131rmaktad\u0131rlar.<\/p>\n Oyuncak seçiminde ko\u015fullu ya da dolayl\u0131 da olsa çocu\u011fun etkisi görülmekte, arzusu gerçekle\u015ftirilmektedir.<\/p>\n Çocuklarca en çok be\u011fenilen ses, bebek sesidir.<\/p>\n Televizyon programlar\u0131 oyuncak seçimini etkilemektedir.<\/p>\n Çocuklar bir oyuncak almak üzere harçl\u0131klar\u0131ndan para biriktirmektedirler.<\/p>\n B\u0130LG\u0130SAYAR OYUNLARI<\/strong><\/p>\n Bilgisayar oyunlar\u0131, dar bir mekanda s\u0131k\u0131\u015f\u0131p kalmas\u0131na neden olan bir bireysel oyundur. Oysa çocuk kolektif oyun oynama dönemine girmi\u015ftir ve bilgisayar oyunlar\u0131 onu arkada\u015flar\u0131ndan uzakla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n Dikkat, alg\u0131, göz, el koordinasyonu ve muhakeme gibi baz\u0131 zihinsel i\u015flevlerin geli\u015fiminde yararlar\u0131 bulunmas\u0131na kar\u015f\u0131n, bilgisayar oyunlar\u0131 çocu\u011fun gerçek anlamdaki oyun faaliyetini ve sosyal geli\u015fimini olumsuz etkilemektedir.<\/p>\n OYUN KURAMLARI<\/strong><\/p>\n En eski kuram, oyunun dinlenme gereksiniminden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve yorgunlu\u011fu gideren bir faaliyet oldu\u011funu savunan görü\u015ftür.<\/p>\n Sonralar\u0131 ilk gerçek oyun kuram\u0131n\u0131 ortaya atan, Herbert Spencer, oyunu, fazla enerjinin harcanmas\u0131 olarak nitelendirmi\u015f, böylelikle gerginli\u011fin azalaca\u011f\u0131n\u0131 savunmu\u015ftur. Spencer’e göre sa\u011fl\u0131kl\u0131 çocuklar, zay\u0131flara oranla daha çok oyun oynamaktad\u0131rlar.<\/p>\n Haeckel’a göre çocu\u011fun oyunlar\u0131 eski ku\u015faklardan kalan faaliyetlerin bir parças\u0131d\u0131r.<\/p>\n Stanley Hall’in Recapitulation (tekrar) Kuram\u0131’na göre, bir birey ya\u015fam\u0131 boyunca daha önce kendi türünün geçirmi\u015f oldu\u011fu geli\u015fme seyrinin ayn\u0131n\u0131 geçirecektir. Oyun, bunun aç\u0131k bir belirtisidir.<\/p>\n Karl Groos, 20. yüzy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda ortaya att\u0131\u011f\u0131 kuram\u0131nda, oyunun gerçek ya\u015fama al\u0131\u015fma egzersizi oldu\u011funu belirtir. Oyun, bireyi günlük ya\u015fam\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131 zorluklardan korunmaya haz\u0131rlar. Groos, çocuktaki kavga gibi ilkel e\u011filimlerinin oyun yoluyla ba\u015farabildi\u011fini kabul eder.<\/p>\n Karr’a göre oyun, bedenin geli\u015fimini sa\u011flayan, uyar\u0131c\u0131 bir etkendir. Baz\u0131 al\u0131\u015fkanl\u0131klar oyun yoluyla yinelenirken edinilir. Karr’a göre oyununun birde ar\u0131nd\u0131rma i\u015flevi vard\u0131r. Oyun, bireyde var olan anti-sosyal e\u011filimlerden onu ar\u0131nd\u0131r\u0131r. Zararl\u0131 olan bu e\u011filimler oyun yoluyla kanalize edilir, yönlendirilir.<\/p>\n Vygotsky, oyunu anlam ç\u0131karma ve ö\u011frenmeye yönlendirme olarak kabul eder. Oyunun çocukta neleri özgür k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, neleri s\u0131n\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymak istemi\u015ftir. Yine Vygotsky, oyunun haz verici özelli\u011fi oldu\u011fu kadar, kuralc\u0131 yan\u0131n\u0131 da vurgulam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Piaget’e göre oyun, egoyu bütünüyle tatmin eden bir eylem türüdür. Dolay\u0131s\u0131yla çocuk, gerçek dünyada, gerçek durum ve nesnelerle ba\u015f etmesini ö\u011frendi\u011finde, oyun davran\u0131\u015f\u0131 kendili\u011finden ortadan kalkar.<\/p>\n Froebel ve Montessari gibi e\u011fitimciler, oyunun do\u011fal de\u011fil, amaçl\u0131 bir davran\u0131\u015f oldu\u011fu görü\u015fünü savunmu\u015flard\u0131r. Onlara göre çocuk, oyun arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla i\u015fbirli\u011fi, payla\u015fma ya da yeti\u015fkinlere itaat etme davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 geli\u015ftirebilmelidir.<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Geli\u015fim basamaklar\u0131 boyunca çocu\u011fun hareketlerine düzen getiren, zihinsel, bedensel ve psiko-sosyal geli\u015fimlerinde yard\u0131mc\u0131 olan, hayal gücünü, yarat\u0131c\u0131 yeteneklerini geli\u015ftiren tüm […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":284,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[354,550,361,355,376,447,365,420,421,483],"tags":[],"class_list":["post-283","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-anne-baba","category-anne-cocuk","category-anne-babalara-oneriler","category-baba-cocuk","category-cocuk-gelisimi","category-cocuk-psikolojisi","category-cocuk-sagligi","category-oyun-oyuncak-secimi","category-oyun-oyuncak-secimi-cocuk","category-tv-bilgisayar-internet-telefon"],"yoast_head":"\r\n