“Bireyin davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 istendik yolda de\u011fi\u015ftirme süreci” e\u011fitimin en çok bilinen tan\u0131mlar\u0131ndan biridir.Bu tan\u0131m e\u011fitimin bir davran\u0131\u015f de\u011fi\u015ftirme olay\u0131 oldu\u011funu gösterir.Neden davran\u0131\u015flar\u0131 de\u011fi\u015ftirme ihtiyac\u0131 duyuyoruz?Bu davran\u0131\u015flar olumsuz davran\u0131\u015flar m\u0131? Yoksa bizim olumsuz veya sorunlu olarak telâkki etti\u011fimiz davran\u0131\u015flar m\u0131?Bu sorular\u0131 cevaplamak için davran\u0131\u015f sorununun ne oldu\u011funu, iyi anlamam\u0131z gerekir. <\/p>\n
Her \u015feyden önce bilmeliyiz ki ‘davran\u0131\u015f sorunlar\u0131 olan çocuk’ terimi belli bir çocuk için, yani ö\u011frenme güçlü\u011fü, otizm veya dikkat eksikli\u011fi olan çocuklar için kullan\u0131lan bir terim olmay\u0131p genel bir terimdir.Davran\u0131\u015f sorunu, çocu\u011fun kendisinden beklenen davran\u0131\u015f\u0131 yerine getirmeyip kendisi ya da ba\u015fkalar\u0131 için sorun olu\u015fturan \u015feyler yapmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Davran\u0131\u015f sorunlar\u0131 ne denli \u015fiddetli olursa olsun, çocu\u011fun yapt\u0131klar\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r, çocu\u011fun kendisinden de\u011fil. E\u011fer sorunu çocu\u011fun kendisinde görürsek, çocuk var oldukça olumsuz davran\u0131\u015f\u0131n var olaca\u011f\u0131n\u0131, daha do\u011frusu çocu\u011fun kendisinin her hâlükârda bir sorun oldu\u011funu pe\u015finen kabul etmi\u015f oluruz ki bu bizi hiçbir yere götürmez.Bu nedenle sorunlu davran\u0131\u015flar\u0131 tespit etmek için \u015fu hususlar\u0131 göz önünde bulundurmam\u0131z gerekir: <\/p>\n
1-<\/strong>Davran\u0131\u015f sorunlar\u0131 terimi çocu\u011fun yaln\u0131zca yapmamay\u0131 ö\u011frenebilece\u011fi davran\u0131\u015flar için kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.Örne\u011fin a\u011f\u0131r geldi\u011fi için elindeki vazoyu ta\u015f\u0131yamay\u0131p yere dü\u015füren çocu\u011fun davran\u0131\u015f sorunu oldu\u011funu söyleyemeyiz. Do\u011fru davran\u0131\u015flarda bulunabilecek bir çocu\u011fa davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n yanl\u0131\u015f oldu\u011fu ö\u011fretildi\u011fi hâlde çocu\u011fun bu davran\u0131\u015flarda \u0131srarc\u0131 olmas\u0131, sorunlu bir davran\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n 2-<\/strong>Toplumumuzda çocuk davran\u0131\u015flar\u0131na farkl\u0131 farkl\u0131 tepkiler gösterilmesi meseleyi içinden ç\u0131k\u0131lmaz bir hâle getirmektedir. Bir evde kabul gören bir davran\u0131\u015f, ba\u015fka bir aile taraf\u0131ndan çok yanl\u0131\u015f olarak kabul edilebilir. Meselâbir aile “Ali kalemi eline geçirdi mi babas\u0131n\u0131n kitapl\u0131\u011f\u0131ndaki kitaplar\u0131 indirip karal\u0131yor. Bu çok kötü…” derken di\u011fer aile “Çocu\u011fum kalem tutup yazmaya çok hevesli, istekli, ne güzel…” diyebiliyor.Bu nedenle zihnimizde çocu\u011fun nas\u0131l davranmas\u0131n\u0131 istedi\u011fimizi belirlememiz gerekir. <\/p>\n 3-<\/strong>Bazen çocu\u011fun yaramazl\u0131klar\u0131 da davran\u0131\u015f sorunu olarak görülebilir.Oysa yaramazl\u0131k zamanla ortadan kalkan bir çocukluk özelli\u011fidir. Ancak yaramazl\u0131k olay\u0131 çocu\u011fun ya\u015f\u0131na göre de\u011fi\u015fir.Meselâ üç ya\u015f\u0131ndaki bir çocuk için evin duvarlar\u0131na yaz\u0131 yazmak yaramazl\u0131k iken yedi ya\u015f\u0131ndaki çocuk için art\u0131k bu bir davran\u0131\u015f sorunudur. <\/p>\n 4-<\/strong>“Çocu\u011fun sorunu davran\u0131\u015f sorunu mu yoksa duygusal bir sorun mu?” Bu sorunun cevab\u0131 oldukça karma\u015f\u0131kt\u0131r. Sorun, duygusal sorun ya da ki\u015filik sorunu olarak görülürse ona baz\u0131 s\u0131fatlar yak\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131r: ‘anneye ba\u011f\u0131ml\u0131, aç gözlü, sald\u0131rgan, tembel ’ gibi. Davran\u0131\u015f sorunu bu s\u0131fatlarla tan\u0131mlan\u0131rsa bunu düzeltmek için çaba göstermeyip bütün bu sorunlar\u0131n çocu\u011fun ki\u015fili\u011finden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmi\u015f oluruz.E\u011fer sorun davran\u0131\u015f sorunu olarak ele al\u0131n\u0131rsa o davran\u0131\u015f\u0131 de\u011fi\u015ftirmek için bir \u015feyler yap\u0131labilir. Bu anlamda “Ali sald\u0131rgan” yerine “Ali küçük karde\u015fini çimdikliyor” veya “Ali aç gözlü” yerine “Ali ba\u015fkalar\u0131n\u0131n taba\u011f\u0131ndan yiyecek al\u0131yor” \u015feklinde durum tespiti yapmak, sorunu çözmeye bir ad\u0131m daha yakla\u015fmak demektir.<\/p>\n Davran\u0131\u015f sorununu tan\u0131mlad\u0131ktan sonra, sorunlu davran\u0131\u015f\u0131n nas\u0131l kazan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 irdelersek, büyüklerin, özellikle de anne ve baban\u0131n olumsuz davran\u0131\u015flar kazan\u0131lmas\u0131nda etkili oldu\u011funu görürüz. Anne ve babalar istemeden, fark\u0131nda olmadan çocu\u011fa yanl\u0131\u015f davran\u0131\u015flar ö\u011fretebiliyorlar. Meselâ al\u0131\u015fveri\u015f yaparken bir arkada\u015f\u0131n\u0131zla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131n\u0131z ve konu\u015fuyorsunuz. Bu arada çocu\u011funuz kula\u011f\u0131n\u0131za f\u0131s\u0131ldayarak bir istekte bulundu.Siz kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z ki\u015fi ile konu\u015ftu\u011funuz için çocu\u011funuzun iste\u011fini yerine getiremediniz.Çocuk bu sefer ses tonunu yükseltmeye, dahas\u0131 a\u011flay\u0131p tepinmeye ba\u015flar. Bu durumda anne ya da baba hemen çocu\u011fun iste\u011fini yerine getirir.Böylece a\u011flama ve tepinmenin isteklerini yerine getirmede bir yöntem, bir davran\u0131\u015f \u015fekli oldu\u011fu çocuk taraf\u0131ndan ö\u011frenilmi\u015f olur.Oysa ebeveyn böyle bir durumda konu\u015fmay\u0131 k\u0131sa kesip çocu\u011funu dinlemeli ve çocu\u011fun olumsuz davran\u0131\u015fla dile getirdi\u011fi iste\u011fi uygun bir dille reddetmelidir. <\/p>\n Çocuk e\u011fitiminin temellerinin at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ailede çocu\u011fa olumsuz davran\u0131\u015flar kazand\u0131rmamak için çok dikkatli olunmal\u0131d\u0131r. Anne babalar çocuklar\u0131n\u0131n sorunlu davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 düzeltmek için a\u015fa\u011f\u0131da s\u0131ralanan birkaç tedbiri aile içi e\u011fitim sürecinde uygulayabilirler:<\/p>\n 1-<\/strong>Çocu\u011fu ciddiye (kaale) almak:Çocuk bir \u015fey anlatt\u0131\u011f\u0131nda onu dinlemek, sordu\u011fu sorular\u0131 cevaplamaya çal\u0131\u015fmak gerekir.Aksi hâlde çocuk önemsiz biri oldu\u011fu duygusuna kap\u0131lacak ya da sesini size duyurmak ve sorular\u0131na cevap bulmak için olumsuz davran\u0131\u015flar geli\u015ftirecektir. <\/p>\n 2-<\/strong>Çocu\u011fu küçümsememek ve a\u015f\u0131r\u0131 koruyucu olmamak:Ayakkab\u0131s\u0131n\u0131n ba\u011fc\u0131\u011f\u0131n\u0131 ba\u011flamaya çal\u0131\u015fan çocu\u011fa “sen ba\u011flayamazs\u0131n, gel ben ba\u011flayay\u0131m” \u015feklindeki yakla\u015f\u0131m çocu\u011fun öz güvenini sarsacak ve çocu\u011fu anne babaya ba\u011f\u0131ml\u0131 hâle getirecektir.Bu da çocu\u011fun kendisinin yapmas\u0131 gereken i\u015fler hususunda yanl\u0131\u015f davran\u0131\u015flar geli\u015ftirmesine neden olacak, dolay\u0131s\u0131yla sorumluluk bilincinin olu\u015fmas\u0131 da gecikecektir. <\/p>\n 3-<\/strong>Çocu\u011fa yalan söylememek:Hasta olan çocu\u011funuzu hastaneye i\u011fne yapt\u0131rmaya götürüyorsunuz ve hastanede “bu amca i\u011fneci de\u011fil, sana i\u011fne yapmayacak” diyorsunuz. Anne baban\u0131n bu davran\u0131\u015f\u0131, çocu\u011fa yalan\u0131 ö\u011fretmenin en güzel yoludur. Böylece çocu\u011fun ebeveynine ve büyüklerine olan güveni de sars\u0131lacakt\u0131r. <\/p>\n 4-<\/strong>Sözünde durmak:Çocu\u011fa yerine getirilemeyecek sözler asla verilmemeli, söz verildi\u011finde de mutlaka bu söz yerine getirilmelidir. Bu davran\u0131\u015f çocukta do\u011fruluk, dürüstlük gibi ahlâkî kavramlar\u0131n geli\u015fmesini sa\u011flar. Aksi hâlde çocukta tam tersi davran\u0131\u015flar yerle\u015fmeye ba\u015flar. <\/p>\n 5-<\/strong>Kendi seçimini yapmas\u0131na izin vermek:Çocu\u011fun olgunlu\u011funa paralel olarak ya\u015fam\u0131nda kendini ilgilendiren seçimler yapmas\u0131na izin vermek gerekir.Meselâ kuca\u011fa al\u0131nmay\u0131p yürümek isteyen çocu\u011fun ille de kucakta götürülmesi veya bir yere misafirli\u011fe gitmek isteyen çocu\u011fun zorla evde b\u0131rak\u0131lmas\u0131 gibi davran\u0131\u015flar çocu\u011fun tercihlerine sayg\u0131s\u0131zl\u0131k olacak, ayn\u0131 zamanda çocu\u011fun kendini geli\u015ftirmesini engelleyecektir. <\/p>\n Ebeveyn olarak her türlü yakla\u015f\u0131m ve tutumumuz, çocu\u011fun e\u011fitiminde, davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n \u015fekillenmesinde oldukça belirleyicidir. Dolay\u0131s\u0131yla çocuklara gösterdi\u011fimiz olumlu davran\u0131\u015f biçimi, onlar\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 bireyler olarak yeti\u015fmesine yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n Abdullah FIRAT<\/strong> KüçükAd\u0131mlar, Macquairie Üniversitesi, Sidney. <\/p>\n Ö\u011fretmenler \u0130çinÖ\u011frenci Psikolojisi (Önce RuhsalE\u011fitimi), (Derleyen: Füsun Aytaç).<\/p>\n Prof. Dr.MehmetÖzyürek, S\u0131n\u0131fta Davran\u0131\u015f E\u011fitimi(Uygulamal\u0131 Davran\u0131\u015f E\u011fitimi).<\/em><\/p>\n Kaynak: Zafer Bilim Ara\u015ft\u0131rma Dergisi 339 <\/span><\/font><\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" “Bireyin davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 istendik yolda de\u011fi\u015ftirme süreci” e\u011fitimin en çok bilinen tan\u0131mlar\u0131ndan biridir.Bu tan\u0131m e\u011fitimin bir davran\u0131\u015f de\u011fi\u015ftirme olay\u0131 oldu\u011funu gösterir.Neden […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":155,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[549,354,476,361,465,466,364,553,376,447,365,446,494,387,384,464,470,392,445,557,383,385,386,501],"tags":[],"class_list":["post-154","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aile-ici-iletisim","category-anne-baba","category-anne-baba-egitimi","category-anne-babalara-oneriler","category-anne-cocuk-iliskisi","category-baba-cocuk-iliskisi","category-cocuk-egitimi","category-cocuk-egitimi-cocuk","category-cocuk-gelisimi","category-cocuk-psikolojisi","category-cocuk-sagligi","category-cocukla-iletisim","category-cocuklarda-davranis-problemleri","category-cocuklarda-kardes-problemleri","category-cocuklarda-kaygi-ve-korkular","category-cocuklarda-odul-ceza","category-cocuklarda-psikososyal-sorunlar","category-cocuklarda-stres","category-cocukta-disiplin","category-cocukta-iletisim-guclukleri","category-cocukta-karsit-olma-karsi-gelme","category-cocukta-ofke-siddet-saldirganlik","category-cocukta-ofke-kontrolu","category-cocukta-uyum-sorunlari-egitim"],"yoast_head":"\r\n
\nKâz\u0131m Karabekir \u0130lkö\u011fretim Okulu
\nMalatya
\n
\nKAYNAKÇA<\/em><\/strong><\/p>\n